COP31 -Antalya
COP 31’de 10-11-12 Kasım Günlükleri
Yayınlandı
6 saat önceon
Yazar
admin
10 Kasım’da COP’ta ne oldu?
COP31’in ikinci gününde enerji ve ulaştırma konuşuldu ama günün asıl siyasi tartışması çok daha temel bir noktada yaşandı. Bu sorunun yanını geleceğimizi de belirleyebilir. Fosil yakıtlardan gerçekten çıkacak mıyız, yoksa enerji sistemini elektrikleştirmekle mi yetineceğiz?
Günün en önemli gelişmelerinden biri Brezilya’nın fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritasını Antalya’da sunmasıydı. Planda yeni fosil yakıtlı elektrik santrallerinin yapımının durdurulması ve fosil yakıt teşviklerinin azaltılması gibi oldukça somut araçlar var. BM Genel Sekreteri António Guterres ve UNFCCC yönetimi de plana siyasi destek verdi.
Ama burada önemli bir ayrım var. Yol haritası, COP31’in aldığı bir karar değil. Brezilya’nın önerdiği gönüllü bir yol haritası. Henüz ülkeleri bağlayan yeni bir fosilden çıkış kararı yok.
Türkiye Başkanlığı ise başka bir hattı öne çıkarıyor. Murat Kurum, küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarılmasını savunuyor.
Elektrikleşme elbette gerekli. Fakat tek başına fosilden çıkış anlamına gelmiyor. Çünkü elektrik kömürden, doğal gazdan ya da nükleerden üretilmeye devam ediyorsa otomobili, ısıtmayı veya sanayiyi elektrikleştirmek fosil yakıt sorununu ortadan kaldırmıyor. Antalya’daki ilk ciddi siyasi ayrımlardan biri de burada oluşuyor.
Bu tartışmalar yapılırken Global Carbon Budget 2026 da açıklandı.
Rapora göre fosil kaynaklı küresel CO₂ emisyonlarının bu yıl yüzde 0,4 azalması bekleniyor. İlk bakışta iyi haber gibi dursa da arazi kullanımındaki değişiklikleri de hesaba kattığımızda toplam CO₂ emisyonlarının 2026’da yine artması bekleniyor. 1,5 derece hedefi için kalan küresel karbon bütçesi de yaklaşık 150 milyar ton CO₂ seviyesinde.
Yani küçük bir düşüş var ama henüz yapısal bir dönüşüm yok.
Günün diğer büyük meselesi elbette paraydı.
Bakü Üst Düzey Uyum Diyaloğu’nda ülkeler iklim krizine uyum planlarını nasıl hayata geçireceklerini tartıştı. Malavi’nin verdiği rakam meseleyi anlatması açısından önemli. Ülkenin beş yıllık uyum planındaki öncelikler için yaklaşık 4,5 milyar dolar gerekiyor. Mevcut uyum finansmanı ise sadece yaklaşık 203 milyon dolar.
Plan var. İhtiyaç belli. Para yok.
Üstelik 10 Kasım’da yeni ve bağlayıcı bir uyum finansmanı taahhüdü de çıkmadı.
Benzer bir mücadele adil geçiş başlığında yaşanıyor. 88 ülkeden 700’ü aşkın sendika, hak örgütü ve iklim kuruluşu Belém-Antalya Mekanizması kurulması çağrısı yaptı. İstenen şey, “adil geçiş” sözünün konferans metinlerinde kalmaması; işçilere ve dönüşümden etkilenen topluluklara para, teknik destek ve karar süreçlerine katılım sağlayacak gerçek bir mekanizmaya dönüşmesi.
Henüz burada da karar yok.
Günün daha somut ama bağlayıcı olmayan gelişmelerinden biri çatı güneş enerjisinde yaşandı. Yeni ülkelerin destek verdiği deklarasyon, dünyada güneş enerjisi kullanan ev sayısını 2030’a kadar yaklaşık 150 milyondan en az 300 milyona çıkarmayı hedefliyor.
Teknik müzakerelerde ise finansman, teknoloji transferi, toplumsal cinsiyet, şeffaflık ve başka birçok dosya masadaydı. Fakat ikinci günün sonunda bu başlıklarda ortaya çıkmış yeni bir büyük anlaşmadan söz edilemez.
10 Kasım’ın özeti:COP31’de artık çözüm araçları konuşuluyor ama siyasi karar henüz geriden geliyor.
Fosilden çıkış için yol haritası var, bağlayıcı karar yok. Uyum planları var, yeterli para yok. Adil geçiş talebi var, mekanizma henüz yok.
11 Kasım’da liderler Antalya’ya geliyor. Bundan sonra asıl soru, bugün konuşulanların ne kadarının devletlerin gerçek taahhütlerine dönüşeceği.
11 Kasım’da COP’ta ne oldu?
COP31’in üçüncü gününde liderler Antalya’ya geldi ve konferansın şekli değişti.
Günün en dikkat çekici açıklamalarından biri BM Genel Sekreteri António Guterres’ten geldi. Guterres, fosil yakıt şirketlerinin olağanüstü karlarından vergi alınmasını ve buradan elde edilecek kaynağın iklim krizinden en ağır etkilenen ülkelere aktarılmasını istedi.
Bu henüz kabul edilmiş bir vergi mekanizması değil. Ama iklim finansmanı tartışmasını ilk kez doğrudan “parayı kim verecek?” sorusundan “parayı kimden alacağız?” sorusuna taşıyan güçlü bir siyasi müdahale.
Liderler Zirvesi’nde fosil yakıtlardan uzaklaşma, enerji güvenliği, kalkınma ve iklim finansmanı öne çıktı. Türkiye ise 2035’e kadar küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 35’e çıkarma hedefini bir kez daha savundu.
Ancak liderlerin güçlü cümlelerinin arkasında devam eden teknik müzakerelerde işler daha zor ilerliyor.
Paris Anlaşması’nın küresel değerlendirmesinden çıkan sonuçların ülkelerin yeni iklim hedeflerine nasıl yansıtılacağı konusunda uzlaşma yok. AB, Birleşik Krallık ve Norveç gibi ülkeler daha güçlü hedeflere yön verecek ifadeler isterken Afrika Grubu ve bazı gelişmekte olan ülke blokları bunun finansman ve teknoloji desteği olmadan yeni yükümlülükler yaratabileceğini savunuyor.
Benzer bir gerilim uyum finansmanında da sürüyor.
Gelişmekte olan ülkeler, iklim planlarının uygulanması için öngörülebilir, erişilebilir ve yeterli finansman istiyor. Gelişmiş ülkeler ise mevcut fonların ve kurumların daha etkin kullanılmasına ağırlık veriyor.
Yeşil İklim Fonu ve Küresel Çevre Fonu görüşmelerinde de tartışma artık yalnız toplam para miktarı değil; kimin öncelikli destek alacağı ve finansman yükünün nasıl paylaşılacağı.
Adil geçiş başlığında ise küçük de olsa önemli bir ilerleme var.
Adil Geçiş Çalışma Programı’nın 2026 sonrasında devam etmesine geniş destek oluştu. İşçi örgütleri, yerel yönetimler, çiftçiler, yerli halklar ve sivil toplum temsilcileri, dönüşümden etkilenen toplulukların yalnızca dinlenen değil, karar süreçlerine katılan aktörler olmasını istiyor.
Ama programın nasıl uygulanacağı ve ayrı bir finansman mekanizmasıyla desteklenip desteklenmeyeceği halen belli değil.
11 Kasım’ın daha somut gelişmeleri ormanlar ve iklim finansmanı tarafında geldi.
Tropikal Ormanları Sonsuza Kadar Koruma Fonu’na hayırsever kuruluşlardan 85 milyon doların üzerinde yeni katkı açıklandı. Hollanda da daha önce duyurduğu 500 milyon dolara kadar yatırım niyetini Antalya’da resmen sundu.
Türkiye ise Brezilya, Güney Kore ve FAO ile birlikte Antalya Entegre Yangın Yönetimi Eylem Planını başlattı. Plan, orman yangınlarında erken tespit, önleme, müdahale ve uluslararası bilgi paylaşımını hedefliyor.
Birleşik Krallık da gelişmekte olan ülkelerde yeşil sanayiyi desteklemek için 90 milyon sterlin, yeni teknolojilerin pilot uygulamaları için 45 milyon sterlinlik iki program açıkladı.
Günün önemli bir başka başlığı erken uyarı sistemleriydi.
WMO’nun açıkladığı verilere göre 136 ülke, yani dünya ülkelerinin yaklaşık yüzde 70’i artık çoklu afet erken uyarı kapasitesine sahip olduğunu bildiriyor. Buna rağmen en kırılgan ülkelerde ciddi açıklar sürüyor. WMO’ya göre güçlü erken uyarı sistemlerine sahip ülkelerde afet kaynaklı ölüm oranları altı kata kadar daha düşük.
Metan konusunda da yeni bir bakanlar deklarasyonu yayımlandı. 2030’a kadar insan kaynaklı metan emisyonlarının 2020 seviyesine göre en az yüzde 30 azaltılması hedefi yeniden teyit edildi. Ancak bu yeni bir küresel hedef değil; mevcut taahhüdün uygulanmasına ilişkin gönüllü bir deklarasyon.
11 Kasım’ın özeti şu:
Liderler güçlü cümleler kurdu. Yeni fonlar, programlar ve gönüllü girişimler açıklandı. Adil geçişin devamı için siyasi destek arttı.
Ama COP31’in asıl düğümü halen çözülmüş değil.
Kim daha fazla emisyon azaltacak, kim finansman sağlayacak, dönüşümün maliyetini kim üstlenecek?
Liderlerin konuşmaları bu sorulara yön verdi. Müzakereciler ise henüz cevap üzerinde anlaşmış değil.
12 Kasımda COP’ta Ne oldu
COP 31 ‘de Liderler ne Konuştu ve Gittiler
12 Kasım 2026
Koray Doğan Urbarlı
Antalya’daki Liderler Zirvesinde İki gün boyunca liderleri dinleyince COP31’deki temel ayrılıklar da biraz daha berraklaştı.
Küçük ada devletleri, “daha hızlı emisyon azaltın, bize de bu krize uyum sağlayabileceğimiz parayı verin” diyor. Petrol üreticisi ülkeler ise fosil yakıtlardan çıkışı aynı aciliyetle görmüyor. Venezuela’nın liderler kürsüsünden petrol ve doğal gaz üretimini sürdürme hakkını savunması bu ayrılığı oldukça çıplak biçimde gösterdi.
Yani halen aynı temel soru masada: Fosil yakıtlardan gerçekten çıkacak mıyız, yoksa temiz enerji yatırımlarını büyütürken petrol ve gaz üretmeye da devam mı edeceğiz?
12 Kasım’ın daha somut tarafında ise para vardı. Hem de epey büyük rakamlar.
Türkiye ile Asya Altyapı Yatırım Bankası arasında 1,6 milyar dolarlık iklim finansmanı paketi imzalandı. Ancak küçük bir ayrıntı var. Bu finansman 22 Ekim’de zaten onaylanmıştı. Antalya’daki yeni gelişme imzanın atılmasıydı.
Paranın gideceği alanlar da belli. Emisyon ticaret sisteminin kurulması, sektörlerin karbonsuzlaşması, su ve iklim dayanıklılığı gibi başlıklar desteklenecek. Programda 2028’e kadar su stresi yaşayan havzalardaki 225 bin çiftçinin daha az su tüketen ürünlere yönelmesine destek verilmesi gibi oldukça somut hedefler de var.
Bir başka büyük rakam Çin’le yapılan anlaşmadan çıktı.
Türkiye ile Çin arasında yaklaşık 15 milyar dolarlık yenilenebilir enerji yatırımını öngören bir mutabakat imzalandı. 7 bin MW güneş ve rüzgar kapasitesi, depolama, yeni elektrik iletim hatları ve rüzgar türbinlerinde teknoloji transferi konuşuluyor.
Ama 15 milyar dolar bugün Türkiye’ye gelmiş değil. Ortada bir mutabakat var; finansman ve yatırım takviminin ayrıntıları daha sonra belli olacak.
COP haberlerinde bir çok rakam olduğundan dolayı bu ayrımlar önemli. Kredi başka şey, yatırım niyeti başka şey, bugün gerçekten aktarılmış para başka şey.
Günün gerçekten yeni finansman açıklamalarından biri ise metan konusunda geldi.
Metan ve diğer güçlü sera gazlarını azaltmak için bazı finansman kuruluşları 480 milyon doların üzerinde kaynak taahhüt etti. Bu para enerji, tarım, atık ve soğutma gibi alanlarda kullanılacak.
Buradaki ayrıntı Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’a göre fosil yakıt faaliyetlerinden kaynaklanan metan emisyonlarının en az yüzde 75’i bugün elimizde bulunan teknolojilerle azaltılabilir. Üstelik bu azaltımın yüzde 60’tan fazlasını net bir maliyet yaratmadan yapmak mümkün.
Fakat iş tarıma geldiğinde mesele değişiyor.
Barbados Başbakanı Mia Mottley, pirinç üretiminde ve hayvancılıkta metan azaltmanın maliyetinin küçük çiftçilerin üzerine bırakılamayacağını söyledi.
Bu, COP’larda bazen kaybolan önemli bir ayrım. Teknik olarak yapılabilecek bir şeyin olması, o dönüşümün sosyal olarak adil olduğu anlamına gelmiyor.
Enerji dönüşümünün başka bir darboğazı da elektrik şebekeleri.
Bugün Antalya’da açıklanan rakama göre dünyada 2.500 GW’ın üzerinde yenilenebilir enerji, depolama ve büyük tüketim projesi şebekeye bağlanmayı bekliyor. Yani sorun artık yalnız güneş paneli ya da rüzgâr türbini kurmak değil. Üretilen elektriği taşıyacak altyapının da aynı hızla büyümesi gerekiyor.
Şehirler de 12 Kasım gündemindeydi. Türkiye, belediyelerin iklim uyumu projelerini yatırım yapılabilir hale getirmeyi amaçlayan SURFF mekanizmasını liderlere anlattı. Su tarafında ise Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye’nin kullanılabilir su potansiyelinin yüzyıl sonuna kadar yaklaşık yüzde 25 azalabileceğini söyledi.
Bütün bu konuşmaların sonrasında bizi gerçeğe çağıran bir bilimsel araştırma da yayınlandı.
Climate Action Tracker’a göre mevcut politikalarla dünya yüzyıl sonunda yaklaşık 2,7 derece daha sıcak olacak.
Daha da kötüsü ülkelerin bugün açıkladıkları 2030 ve 2035 hedeflerinin tamamının gerçekleştirildiğini varsaysak bile tahmin yalnızca 2,6 dereceye düşüyor.
Yani COP salonlarında konuşulan yatırımlar, yeni fonlar, mutabakatlar ve projeler gerçek. Ama bunların toplamı bizi henüz Paris Anlaşması’nın hedeflediği yere götürmüyor.
Bu arada Antalya’da yalnız iklim politikası değil, COP’ların kendisi de tartışılmaya başladı. Gündemin artık küçük ülke heyetlerinin takip edemeyeceği kadar büyüdüğü söyleniyor. Birbirine benzeyen müzakere başlıklarının birleştirilmesi, çok yıllı gündemler hazırlanması, hatta COP toplantılarının iki ya da üç yılda bir yapılması bile masaya atıldı.
Gelişmekte olan ülkelerin buna itirazı anlaşılır. “Verimlilik” adına toplantıları azaltırken söz hakkımızı da azaltmayın.
Henüz burada da alınmış bir karar yok.
12 Kasım’ın sonunda ortaya çıkan tablo bana kalırsa şu:
COP31 artık hedef açıklama aşamasından yavaş yavaş para, altyapı ve uygulama konuşulan aşamaya geçiyor.
Ama aynı anda küçük ada devletleri halen hayatta kalabilmek için daha hızlı emisyon kesintisi istiyor, petrol üreticileri üretimi sürdürmek istiyor ve bilim insanları mevcut politikaların bizi 2,7 derecelik bir dünyaya götürdüğünü söylüyor.
Yani para hareket etmeye başladı.
Asıl mesele, dünyanın yeterince hızlı hareket edip etmediği.
10-11-12 KASIM COP 31 ÖZETİ
10 Kasım’ın özeti:COP31’de artık çözüm araçları konuşuluyor ama siyasi karar henüz geriden geliyor.
Fosilden çıkış için yol haritası var, bağlayıcı karar yok. Uyum planları var, yeterli para yok. Adil geçiş talebi var, mekanizma henüz yok.
11 Kasım’ın özeti:
Liderler güçlü cümleler kurdu. Yeni fonlar, programlar ve gönüllü girişimler açıklandı. Adil geçişin devamı için siyasi destek arttı.
Ama COP31’in asıl düğümü halen çözülmüş değil.
Kim daha fazla emisyon azaltacak, kim finansman sağlayacak, dönüşümün maliyetini kim üstlenecek?
Liderlerin konuşmaları bu sorulara yön verdi. Müzakereciler ise henüz cevap üzerinde anlaşmış değil.
12 Kasım’ın sonunda ortaya çıkan tablo:
COP31 artık hedef açıklama aşamasından yavaş yavaş para, altyapı ve uygulama konuşulan aşamaya geçiyor.
Ama aynı anda küçük ada devletleri halen hayatta kalabilmek için daha hızlı emisyon kesintisi istiyor, petrol üreticileri üretimi sürdürmek istiyor ve bilim insanları mevcut politikaların bizi 2,7 derecelik bir dünyaya götürdüğünü söylüyor.
Yani para hareket etmeye başladı.
Asıl mesele, dünyanın yeterince hızlı hareket edip etmediği.
Beğenebileceklerin
-
COP ta 4. Günde Su Gündemi ve Genel Gündemle İlgili Neler Oldu ?
-
SPD :COP31’de su güvenliği için somut adım atılacak mı ?
-
COP31’de Masada Ne Var? 5 Maddede Antalya Gündemi
-
COP 31’de gerçek ekolojik ve sosyal maliyetler masada olacak mı ?
-
Prof.Dr. Türkeş: COP31, İklim Diplomasisinde Yükümlülükler ve Sözlerden Uygulamaya Geçiş İçin Yeni Bir Eşik Olabilir mi?
-
COP 31 ve HALKLARIN İKLİM ZİRVESİ Çalışmaları Sürüyor !