COP ta 4. Günde Su Gündemi ve Genel Gündemle İlgili Neler Oldu ?

12 Kasım 2026, Perşembe

İklim Değişikliğine Karşı Su Güvenliğini Sağlamak, Kaynakları Artırmaktan Çok Bütüncül Bir Yönetim Yaklaşımı Gerektiriyor…

COP 31 in 4. Gününde düzenlenen   “İklim Dayanıklılığı için Su: 2026 SCF Forumu’ndan COP31’e ve BM Su Konferansı’na” başlıklı oturumda, su kaynaklarının iklim değişikliğine karşı korunması, sürdürülebilir tarımsal üretim ve gıda güvenliği arasındaki ilişkiler ele alındı. Kuraklığın tarım, ekosistemler, kırsal geçim kaynakları ve ekonomik kalkınma üzerindeki etkilerine dikkat çekilirken yalnızca su kaynaklarını artırmanın yeterli olmadığı, suyun miktarını, kalitesini, mevsimsel dağılımını ve ekosistemlerin ihtiyaçlarını birlikte değerlendiren bir yönetim anlayışına geçilmesi gerektiği vurgulandı. Özellikle tarımsal üretim kararlarının yalnızca piyasa fiyatlarına, kısa vadeli gelir beklentilerine veya üretim miktarına göre değil, bölgesel su bütçeleri, iklim projeksiyonları, toprak özellikleri ve arazilerin üretim kapasitesi dikkate alınarak verilmesi gerektiği belirtildi.

 Oturumda ayrıca 2026 BM İklim Değişikliği Finansmanı Daimi Komitesi (SCF) Forumu’nda ele alınan su sistemlerinin iklim finansmanı ihtiyacı ve yatırımların önündeki engeller gündeme taşındı. Aralık ayında Abu Dabi’de düzenlenecek BM Su Konferansı’na uzanan süreçte, su yönetiminin iklim politikaları, tarım ve gıda sistemleriyle birlikte planlanması ve yerel ihtiyaçlara uygun finansman mekanizmalarının geliştirilmesi öne çıkan öncelikler oldu.

Zirvenin dördüncü gününde, özellikle de enerjiyi konu edinen panel ve toplantılarda iklim ve jeopolitik krizlerin enerji çeşitliliğini, ülkelerin zorunlu olarak izlemeleri gereken bir stratejiye dönüştürdüğüne vurgu yapıldı. Günün, “Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre” teması kapsamında ele alınan konular arasında iklim dostu binalar, kentsel dirençlilik, afet riski yönetimi, yerel yönetimler, akıllı şehirler, doğa temelli çözümler ve sürdürülebilir atık sistemleri yer aldı. Panel ve toplantılarda en çok altı çizilen konu ise dünya çapında elektrik üretiminde ciddi yol katedilse dahi şebeke modernizasyonu ve inşasına yeteri derecede yatırım yapılmadığı için ciddi miktarda enerjinin atıl durumda beklediğiydi. Önümüzdeki günlerde şebeke finansmanının zirveyi en fazla meşgul edecek konulardan biri olacağı muhakkak.

COP31’de dördüncü günün genel gündemi

Cevdet Yılmaz: Hedef, 2035’e Kadar Her Yıl 8 Gigavat Yeni Yenilebilir Kapasite…COP31 kapsamında düzenlenen “Küresel Elektrik Şebekeleri Hızlandırıcısı Oturumu”na katılan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, üretim ve şebekeye beraber yatırım yapan Türkiye’nin son 10 yılda yenilenebilir kurulu gücünü üç katına çıkarmayı başardığını belirtti. Yenilenebilir enerjinin tarihte görülmemiş bir hızla büyüdüğünü, ancak şebekelerin aynı hızla büyümediğini belirten Yılmaz, daha fazla yenilenebilir enerjinin bağlanması, depolama sistemlerinin entegre edilmesi, elektrikli araçlar için şarj altyapısının oluşturulması ve elektrikle çalışan verimli teknolojilerin yaygınlaştırılabilmesi için önümüzdeki üç yılda şebeke yatırımlarının yüzde 50 artması gerektiğini dile getirdi. Yılmaz 2035’e kadar her yıl 8 gigavatyeni yenilenebilir kapasite hedeflediklerini söyledi.

Murat Kurum: Hedefimiz Döngüsel Malzeme Kullanımını Yüzde 15’e Çıkarmak… Zirvede bugün gerçekleşen İş Forumu Üst Düzey Töreni’ne katılan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yaptığı konuşmada, zirvenin temel hedefinin iklim kararlarını somut uygulamalara dönüştürmek olduğunu vurguladı. Türkiye’nin öncülüğünde başlatılan İklim Uygulama Köprüsü mekanizmasıyla ülkelerin iklim taahhütlerinin yatırım yapılabilir projelere dönüştürülmesi, finansman ile teknolojinin ihtiyaçlarla buluşturulması hedefleniyor. Kurum, 2035’e kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payının yüzde 35’e, döngüsel malzeme kullanımının ise en az yüzde 15’e çıkarılması hedeflerini paylaştı. Temiz enerji, enerji verimliliği, düşük karbonlu üretim, geri dönüşüm ve sürdürülebilir tedarik zincirlerine yapılacak yatırımların şirketlere rekabet avantajı ve yeni iş fırsatları sağlayacağını belirten Kurum, Türkiye’nin yeşil dönüşüme liderlik etmesini ve COP31 kapsamında kurulan özel sektör iş birliğinin uzun vadeli bir ortaklığa dönüşmesini amaçladıklarını ifade etti.

Mehmet Şimşek: Yeşil Dönüşüm Türkiye İçin Bir Zorunluluk… Mavi Bölge’de gerçekleşen“Business Forum: Global Energy Security” başlıklı panelde iklim krizi ve jeopolitik çatışma ve belirsizlikler sonucunda ülkelerin enerji çeşitliliği stratejisi izlemeye mecbur oldukları konusunda tüm katılımcılar fikir birliği içindeydiler.

T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin geçtiğimiz 10 yıl zarfında doğalgaz ve petrol ithalatına 600 milyar dolar harcadığını, son 20 yıla bakıldığında ise bu rakamın 1 trilyon doları bulduğunu ki bunun da yeşil dönüşümün Türkiye için kelimenin tam anlamıyla bir zorunluluk olduğu anlamına geldiğini ifade etti. Bu rakamların aslında enerjide kendi kendine yetebilen bir ülke olmanın makroekonomik performansı da yukarı çektiğini gösterdiğini belirten Şimşek, Türkiye’nin bu doğrultuda yenilenebilir, yerel enerjiye yatırım yapmayı sürdüreceğini ifade etti. Son yaşanan enerji krizinde sorunun sadece fiyatların artması değil, enerjiye erişimin azalması ve hatta yitirilmesi olduğunu söyleyen Bakan, COP31’de hayata geçirilen 35×35 hedefinin temelinde de bu gerçeğin yattığını belirtti. Yeşil dönüşüme dair en önemli konunun finansman olduğunu belirten Şimşek, Türkiye’nin çokuluslu kalkınma ortaklarından uzun vadeli 50 milyar dolar kredi alarak kendini bu dönüşümü başarıyla yürütebilecek bir konuma getirdiğini söyledi.

Ömer Bolat: Yeni Beş Yıllık Plan 11 Öncelikli Alan, 41 Hedef Ve 142 Eylemden Oluşuyor… “Uygulama için Küresel Çağrı: İklim Eylemi İçin Ticaretten Yararlanmak” başlıklı panele katılan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, iklim değişikliğiyle mücadelede ticaret politikalarının ve uluslararası işbirliğinin önemine dikkat çekti. Düşük karbonlu üretim ve ticaret düzenine geçişin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve ticari bir dönüşüm olduğunu vurguladı. Bolat, Türkiye’nin 2021-2025 Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nın ardından hazırladığı yeni beş yıllık planın 11 öncelikli alan, 41 hedef ve 142 eylemden oluştuğunu açıkladı. Ayrıca Türkiye’nin AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile uyumlu kendi sistemini yürüttüğünü ve Emisyon Ticaret Sistemi’ni kurduğunu belirtti.Bolat, çevresel düzenlemelerin yerli sanayiyi korumaya yönelik ticari engellere dönüşmemesi, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında uyumun sağlanması ve yeşil dönüşüm yatırımlarının finansmanının desteklenmesi gerektiğini söyledi. Türkiye’nin COP31 sürecinde Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), UNCTAD ve diğer ticaret ortaklarıyla işbirliğine hazır olduğunu vurguladı.

Atıl Enerji Sorunu… COP31’ün bugünkü el ilgi çekici oturumlarından olan “Business Forum: Global Energy Security” başlıklı panelde elektrifikasyon için dünya çapında bir iştahın ortaya çıktığı ancak şebeke yetersizliğinin yol açtığı atıl enerji sorununun bir an önce çözüme kavuşturulması gerektiğine vurgu yapıldı. National Grid CEO’su Zoe Yujnovich dünya genelinde elektrifikasyonun yıllık hız artışının yüzde 3,7 olduğunu ancak özellikle de veri merkezlerinin enerji ihtiyaçlarının önümüzdeki beş yıl zarfında üç katına çıkacağı göz önünde bulundurulduğunda, bu oranın artmasının beklenebileceğini söyledi. Binlerce vatlık güneş enerjisinin, şebekelerin zayıflığı ya da yokluğu nedeniyle atıl konumda beklediğini belirten Yujnovich, şebekelere dünya çapında yapılan yıllık yatırımın vakit kaybetmeden 400 milyardan 600 milyar dolara çıkması gerektiğini söyledi. ACWA Başkan Yardımcısı Raad Al-Saady de sorunun elektrik üretimi değil elektriğin düşük maliyetli dağıtımı ve kullanımı olduğunu belirtti. Elektrifikasyon girişimlerinin başarılı olabilmesi için üretim, şebeke ve depolamaya aynı anda yatırımın şart olduğunu belirten Al-Saady, ACWA’nın Türkiye’de beş gigavat kapasiteli yenilenebilir enerji yatırımı gerçekleştireceğini söyledi.  

Metan Emisyonlarının Azaltılması, Küresel Isınmayı Kısa Vadede Yavaşlatmanın En Hızlı ve Ekonomik Yollarından Biri…  “Karbondioksit Dışı Sera Gazları Liderler Zirvesi”ndekonuşan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, metan ve diğer güçlü iklim kirleticilerinin azaltılmasının iklim, ekonomi ve insan sağlığı açısından sağlayacağı faydalara dikkat çekti. Felaketlerin nefes aldırmadığı bir dünyada metanla mücadelenin bizlere nefes alma alanı açtığını belirten Stiell, petrol ve gaz sektöründeki metan emisyonlarının yüzde 70’inin mevcut teknolojilerle, büyük bölümünün düşük maliyetle veya net maliyet yaratmadan önlenebileceğini belirtti. Katı atık sektöründeki metan azaltımının yüzde 75’inin ise yakalanan gazın ekonomik değeri sayesinde maliyet tasarrufu sağlayabileceğini aktardı. UNEP ve İklim ve Temiz Hava Koalisyonu’nun analizine göre güçlü iklim kirleticilerinin azaltılmasına yönelik belirli çözümlere yatırılan her bir dolar, 15 dolarlık ekonomik kazanım sağlıyor. Ülkelerin yüzde 90’ından fazlasının yeni ulusal iklim planlarında metan azaltımına yer verdiğini hatırlatan Stiell, önceliğin bu hedefleri somut uygulamalara dönüştürmek olduğunu vurguladı. Zirvede metan ve diğer iklim kirleticilerinin azaltılması için 480 milyon doların üzerinde yeni hayırseverlik finansmanı açıklanırken Stiell, kamu ve özel sektör finansmanının artırılması, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi ve Paris Anlaşması kapsamındaki karbon piyasası mekanizmalarının kullanılması çağrısında bulundu.

Lula: Ormanların Korunması ile Ekonomik Kalkınma Birbirine Karşıt Değil… Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, COP31 Ormanlar Liderler Zirvesi’nde tropikal ormanların korunmasının önündeki üç temel engelin yoksulluk, yetersiz finansman ve siyasi liderlik eksikliği olduğunu belirtti. Ormanların korunması ile ekonomik kalkınmanın birbirine karşıt olmadığını vurgulayarak biyoekonomi, sürdürülebilir tarım ve ekoturizmin yerel topluluklara gelir sağlarken doğal ekosistemleri koruyabileceğini ifade etti. Brezilya’nın öncülüğündeki Tropikal Ormanlar Sonsuza Dek Fonu’nun (TFFF) 7,8 milyar dolarlık kaynak mobilize ettiğini ve 66 ülke ile AB’nin desteğini aldığını açıkladı. Brezilya, Kongo Cumhuriyeti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Endonezya’nın 2030’a kadar ormansızlaşmayı ve orman tahribatını durdurma hedefi doğrultusunda iş birliğini güçlendirmesi gerektiğini ifade eden Lula, emisyon azaltımı ve ekonomilerin karbonsuzlaştırılması konusundaki siyasi irade eksikliğinin tropikal ormanlar için ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirterek, ormanların korunması için siyasi kararlılık, sürdürülebilir finansman ve uluslararası işbirliğinin birlikte hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Adil Dönüşüm İçin Yeni İşler Yaratmak Yetmiyor, Fırsatların Eşit Dağıtılması Gerekiyor… Düşük karbonlu ekonomiye geçişin yeni istihdam fırsatları yaratması, bu fırsatların toplumun tüm kesimlerine eşit biçimde ulaşacağı anlamına gelmiyor. Bugün gerçekleştirilen “Haklar ve İnsana Yakışır İşler İçin Adil Dönüşümün Hayata Geçirilmesi: Enerji, Gıda Sistemleri ve Bakım Ekonomisi” başlıklı oturumda, iklim politikalarının istihdam, toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal koruma üzerindeki etkileri ele alındı.

Uluslararası Çalışma Örgütü’nden (ILO) Camila Román’ın moderatörlüğünü üstlendiği iki bölümlü etkinlikte, adil dönüşümün enerji sektörünün ötesine geçerek tarım, gıda sistemleri, sanayi ve bakım ekonomisini de kapsaması gerektiği vurgulandı. Kenya’dan işçi temsilcisi Dorcas Murazi, yeşil işlerin kendiliğinden insana yakışır işlere dönüşmediğini belirterek adil ücret, sosyal güvence ve güvenli çalışma koşullarının önemine dikkat çekti. WIEGO temsilcisi Amira Halabi ise özellikle kadınların ve kayıt dışı çalışanların dönüşüm politikalarının tasarımına katılması gerektiğini ifade etti. India Food Banking Network Direktörü VandanaSingh, Hindistan’daki kömür bölgelerini örnek göstererek çalışanların yeniden eğitilmesi, ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesi ve geçiş sürecinde gelir güvencesi sağlanmasının gerekliliğini anlattı.

Birleşmiş Milletler Sosyal Kalkınma Araştırma Enstitüsü’nden (UNRISD) Zoe Brent, bakım emeğinin ekonominin işleyişindeki temel rolüne rağmen yeterince görünür olmadığını belirterek sosyal koruma ve bakım altyapısına yatırım yapmanın iklim dayanıklılığını güçlendirdiğini vurguladı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nden (FAO) Simon Anderson, gıda güvenliği ve gıdaya erişimin adil dönüşümün temel hedefleri arasında yer alması gerektiğini ifade etti.

UN Women Araştırma ve Veri Bölümü Geçici Başkanı Laura Turquet’nin paylaştığı 71 ülkeyi kapsayan modellemeye göre, toplumsal cinsiyet eşitliğini destekleyen ek önlemler alınmadığında yeşil dönüşümün yaratacağı net yeni istihdamın yüzde 2’sinden azı kadınlara gidebilir. Buna karşılık bakım hizmetleri, sosyal koruma ve kadınların becerilerini geliştirmeye yönelik yatırımların birlikte uygulanması halinde 104 milyon net yeni iş yaratılabileceği, bunların üçte ikisinin kadınlara yönelik olabileceği öngörülüyor. Bu veriler, adil dönüşümün başarısının yalnızca emisyonların ne kadar azaltıldığı veya kaç yeni iş yaratıldığıyla değil, ortaya çıkan ekonomik fırsatlardan kimlerin yararlanabildiğiyle de ölçülmesi gerektiğini gösteriyor.

Dirençlilik Artık Bir Güvenlik Meselesi… Türkiye pavilyonunda düzenlenen “İklime Dirençli Şehirler İçin Yönetişim Yaklaşımlarını Güçlendirmek” başlıklı panelde kentlerin dirençliliğinin artık ulusal, bölgesel ve küresel bir güvenlik meselesine dönüştüğünün altı çizildi. AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan 2000 ile 2019 yılları arasında iklim kaynaklı 6 bin 600 afet yaşandığını ki bunun bir önceki 20 yıla nazaran yüzde 83 gibi ciddi bir artış anlamına geldiğini belirtti. Türkiye’de de 2024 ile 2026 yılları arasında 2 binden fazla ekstrem iklim olayı yaşandığını ifade eden Pehlivan, afetle mücadelede kilit adımın hem alt hem de üstyapıları dirençli şehirler oluşturmak olduğunu söyledi. Birleşmiş Kentler ve Yerel Yönetimler Dünya Teşkilatı (UCLG) ve Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay ise dirençli kentler oluşturmanın yolunun yerel yönetimleri karar alma mekanizmalarının birer parçası hâline getirmekten, finansal kaynaklara erişimlerini artırmaktan ve özellikle de küçük ve orta büyüklükteki belediyelere teknik deneyim kazandırmaktan geçtiğini belirtti.

Emisyonları Gerçekten Azaltabilmek İçin Standartlaşma Şart…Sabah saatlerinde gerçekleşen “Green Industrialization: First Step Towards Low Emission Industries Through Standards and Labels” başlıklı panelde doğa dostu ürünlerin yaygınlaşabilmesi için ilk adımın spesifik standartlar belirlenmesi olduğuna vurgu yapıldı. BM Sinai Kalkınma Teşkilatı (UNIDO) İklim İnovasyonu Direktörü Alois Mhlanga karbonsuzlaşmanın sadece ahlaki değil aynı zamanda ekonomik bir zorunluluk olduğunu belirtti ve düşük emisyonlu ürünlerin yaygınlaşması için sektörler arası raporlama ve standartlar konularında istikrar ve tutarlılık sağlanması gerektiğini ekledi. Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığı’ndan Stela Ivanova ise üreticilerin doğa dostu ürünler imal ettiklerini güvenle öne sürebilmeleri adına ilk adımın “iklim dostu” ve “temiz” gibi kavramlar içim uluslararası, evrensel standartlar geliştirilmesi olduğunu söyledi. Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’ndan Asako Veno ise farklı emisyon hesaplama yöntemlerinin ürünleri karşılaştırmanın ve ne kadar doğa dostu olduklarını belirlemeyi imkansızkıldığını ifade etti.

İklim Dirençli Şehirler Için Iki Omurgalı Yaşam Modeli Önerisi… İnşaat Müteahhitleri Konfederasyonu (İMKON) tarafından düzenlenen “İklim Dirençli Şehirler Kapsamında İki Omurgalı, Doğa Uyumlu, Sürdürülebilir Yaşam Düzeni” başlıklı panelde, afetlere dayanıklı yapılaşma ile enerji, su ve gıda sürekliliğini bir araya getiren bütünleşik bir yaşam modeli ele alındı. İMKON Genel Başkanı Tahir Tellioğlu, iklim hedeflerinin yalnızca raporlar ve ölçüm sistemleriyle değil, sahada uygulanmış ve performansı kanıtlanmış projelerle hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu doğrultuda önerilen iki omurgalı modelin ilk ayağı, doğru arazi ve malzeme seçimiyle afetlere dayanıklı, iklim koşullarına uyumlu yapıların geliştirilmesini; ikinci ayağı ise afet ve kriz dönemlerinde enerji, su ve gıda gibi temel ihtiyaçların sürekliliğinin sağlanmasını kapsıyor.

Panelde, kurumuş dere yatakları gibi riskli alanların yapılaşmaya açılmasının uzun vadeli afet risklerini artırabileceğine dikkat çekildi. Bölgesel iklim koşullarına uygun yapı tasarımlarının ısıtma, soğutma ve su tüketimini azaltarak kriz dönemlerinde kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayabileceği belirtildi. Enerji sürekliliği kapsamında sunulan hibrit mikro şebeke modelinde, güneş, rüzgâr, biyogaz ve batarya depolama sistemlerinin birlikte kullanılması öngörüldü. Köy evleri ve merkezi çiftliklerin enerji ihtiyacının yerel kaynaklardan karşılanmasıyla şebekeye bağımlılığın azaltılması ve kırsal kalkınmanın desteklenmesi hedefleniyor. Ayrıca merkezi çiftlik modelinde, hayvansal atıkların biyogaza dönüştürülerek enerji üretiminde değerlendirilmesi ve tarımsal faaliyetlerin enerji maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanıyor. Tellioğlu, önerilen modelin kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, finans kuruluşları ve inşaat sektörü işbirliğiyle pilot yapı ve yerleşkelerde uygulanabileceğini ifade etti. Pilot uygulamalardan elde edilecek ölçülebilir sonuçların ulusal ölçekte yaygınlaştırılabilecek bir modele dönüştürülmesi için işbirliğine hazır olduklarını belirtti.

İklim Taahhütlerinin Somut Sonuçlara Dönüşmesi İçin Finansman ve Teknolojinin Yanı Sıra Güçlü Bir Hukuki ve Kurumsal Altyapı Gerekiyor…  UNFCCC Pavilyonu’ndadüzenlenen “Anlaşmaya Vardık, Peki Şimdi?” başlıklı oturumda, uluslararası iklim anlaşmalarının uygulanmasında hukuki düzenlemelerin, kurumsal kapasitenin ve yönetişim mekanizmalarının rolü ele alındı. İklim müzakerelerinde varılan uzlaşıların önemli olduğu ancak başarının sahada elde edilen sonuçlarla ölçülmesi gerektiği vurgulandı. Bu çerçevede ülkelerin uluslararası iklim süreçlerine etkin katılımını sağlayacak bilgi birikiminin geliştirilmesi, kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi ve hukuki çerçevelerin uygulamayı destekleyecek şekilde oluşturulması öne çıktı. Cabo Verde Çevre, İklim Eylemi ve Enerji Bakanı Carlos Varela, iklim hedeflerinin hayata geçirilmesinde kapasite geliştirme ve finansmana erişimin öncelikli ihtiyaçlar olduğunu belirtti. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sekretaryası Direktörü ve Baş Hukuk Danışmanı Christine Adam, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması kapsamındaki uyum mekanizmalarının çalışmalarına değinirken Birleşmiş Milletler Çevre Programı’ndan (UNEP) Renée Gift, Montevideo Çevre Hukuku Programı üzerinden ulusal çevre mevzuatının geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. Oturumda ayrıca uluslararası iklim müzakerelerine katılımı ve süreçlerin yönetimini desteklemek amacıyla hazırlanan PresidingOfficers’ Guide to the UNFCCC Process rehberi tanıtıldı.

İklim Biliminden COP31’e 10 Kritik Mesaj… COP31 kapsamında tanıtılan “10 New Insightsin Climate Science 2026/2027” raporu, iklim değişikliği araştırmalarındaki en kritik bilimsel gelişmeleri ve bunların politika yapıcılar açısından sonuçlarını ortaya koyuyor. Future Earth, TheEarth League ve Dünya İklim Araştırma Programı (WCRP) tarafından ortaklaşa hazırlanan rapor, 25’ten fazla ülkeden 70’i aşkın doğa ve sosyal bilimcinin çalışmalarıyla oluşturuldu. Dünya genelinde 200’den fazla uzmanın katkısıyla hazırlanan ve bağımsız akademik değerlendirmeden geçen rapor, bilimsel bulguların iklim politikalarına ve uluslararası karar alma süreçlerine yansıtılmasını amaçlıyor.

Raporda, mevcut ulusal iklim taahhütlerinin 2035’e kadar emisyonlarda 2019’a kıyasla yalnızca yüzde 12’lik bir azalma sağlayabileceği, oysa 1,5°C hedefiyle uyumlu bir yol için yaklaşık yüzde 55’lik azaltım gerektiği vurgulandı. Raporun öne çıkardığı 10 kritik bilimsel bulgu, okyanusların giderek daha fazla ısı depolaması, deniz seviyesindeki yükselişin hızlanması, kıtasal kuraklaşma ve 1,5°C sıcaklık eşiğinin aşılmasının yaratacağı risklerle başlıyor. Diğer bulgular, gıda sistemlerinin iklim mücadelesindeki belirleyici rolüne, karbon emisyonlarının gerçek toplumsal maliyetinin önceki hesaplamalardan daha yüksek olduğuna ve iklim kaynaklı zararların büyük emisyon üreticileriyle ilişkilendirilebilmesine odaklanıyor.

Rapor ayrıca adil ve etkili iklim kulüplerinin oluşturulmasını, iklim politikalarını engelleyen çıkar ağlarıyla mücadeleyi ve jeopolitik gelişmelerin enerji dönüşümü üzerindeki etkilerini ele alıyor. COP31 için öne çıkan öncelikler arasında Paris Anlaşması’nın 1,5°C hedefi doğrultusunda emisyon azaltımlarının hızlandırılması, uyum finansmanının 2035’e kadar üç katına çıkarılması, adil geçiş mekanizmasının işlerlik kazanması ve gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişiminin güçlendirilmesi bulunuyor.

Raporda, yıllık iklim finansmanının 2035’e kadar en az 1,3 trilyon dolara ulaştırılması, karbon sınır düzenlemelerinin gelişmekte olan ekonomiler üzerindeki etkilerinin gözetilmesi ve iklim politikalarını etkileyen yanlış bilgilendirme ile çıkar çatışmalarına karşı daha güçlü kurumsal önlemler alınması gerektiği belirtiliyor. Bilim insanları, COP31’in iklim taahhütlerinden somut uygulamaya geçiş açısından kritik bir dönüm noktası olduğunu vurguluyor.

Yapay Zekâ Çağında İş Gücünün Geleceği Yeni Beceriler ve Siber Dayanıklılığa Bağlı…Yapay zekânın iş dünyasında hızla yaygınlaşması, çalışanların yeni beceriler kazanmasını, siber güvenlik risklerinin yönetilmesini ve teknolojinin çevresel etkilerinin gözetilmesini zorunlu kılıyor. Mavi Bölge’de düzenlenen “Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Yapay Zekâya Hazır ve Siber Tehditlere Dayanıklı İş Gücü Oluşturmak” başlıklı oturumda, dijital dönüşümün çalışanları geride bırakmadan nasıl gerçekleştirilebileceği ve bu süreçte kamu, özel sektör ve uluslararası kuruluşların üstlenmesi gereken roller ele alındı.

Kyndryl Küresel Kurumsal Vatandaşlık ve Sürdürülebilirlikten Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Faith Taylor’ın moderatörlüğündeki oturumda ServiceNow, Brezilya Dışişleri Bakanlığı ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) temsilcileri, işgücünün dönüşümüne yönelik çözüm önerilerini paylaştı. Taylor, Kyndryl’in araştırmasına göre kuruluşların yüzde 84’ünün yapay zekâyı pilot uygulamaların ötesine taşımasına rağmen yalnızca yüzde 27’sinin iş rollerini bu teknolojiye uygun biçimde yeniden tasarladığını belirtti. Yöneticilerin yüzde 51’inin beceri açığından endişe duyduğunu da aktardı.

ServiceNow EMEA Kamu İlişkileri ve Kamu Politikaları Direktörü Caroline Malcolm, yapay zekâ becerilerinin geliştirilmesinde eğitimlerin çalışanların gerçek ihtiyaçlarına uyarlanması gerektiğini vurguladı. Şirketin 2027 sonuna kadar dünya genelinde üç milyon kişinin becerilerini geliştirmeyi hedeflediğini belirten Malcolm, eğitimlerin yalnızca katılımcı sayısıyla değil, çalışanlara sağladığı kariyer ve gelir fırsatlarıyla da değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Siber güvenlik alanında ise kurumların kullandıkları yapay zekâ araçlarını ve bağımsız hareket eden yapay zekâ ajanlarını denetleyebilmesinin önemini “Tespit edemediğiniz şeyi koruyamazsınız” sözleriyle ifade etti.

Brezilya Dışişleri Bakanlığı’ndan Pedro Ivo Ferraz da Silva, gelişmekte olan ülkelerde beceri, veri ve dijital altyapı eksikliklerinin birlikte ele alınması gerektiğini belirtti. Brezilya, ITU ve UNESCO işbirliğiyle geliştirilen AI Climate Institute’un 16 Kasım’da resmen başlatılacağını açıklayarak girişimin gelişmekte olan bölgelerde sürdürülebilir yapay zekâ eğitimlerini yaygınlaştırmayı amaçladığını anlattı.

ITU temsilcisi Reyna Úbeda ise yapay zekâ sistemlerinin tasarımında enerji ve su tüketimi gibi çevresel etkilerin dikkate alınması gerektiğini vurguladı. COP31 kapsamında geliştirilen Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü’nün ölçüm ve şeffaflık, altyapı ve döngüsellik, beceri geliştirme ve iklim eylemi olmak üzere dört alana odaklandığını belirtti. Úbeda, taahhütlerin COP32’ye kadar izleneceğini ve somut ilerlemenin değerlendirileceğini aktardı.

İklim Değişikliğine Uyumda Yeni Adım: ARISE Programının İlk Yararlanıcıları Açıklandı… İklim değişikliğinin etkilerine karşı dayanıklılığı artırmak, özellikle kırılgan ekonomilerde finansmana erişimin kolaylaştırılmasını ve uyum önceliklerinin somut yatırımlara dönüştürülmesini gerektiriyor. İklim Yatırım Fonları (Climate Investment Funds – CIF) ve COP31 Başkanlığı tarafından düzenlenen “Gidişatı Tersine Çevirmek: İklim Değişikliğine Uyum ve Dayanıklılık Konusundaki Küresel Taahhüdü Hayata Geçirmek” başlıklı etkinlikte, ARISE programının ilk yararlanıcıları açıklanırken iklim finansmanının uygulamaya dönüştürülmesinde kalkınma bankalarının ve özel sektörün rolü ele alındı.

CIF’in iklim değişikliğine uyum ve dayanıklæılık yatırımlarını hızlandırmak amacıyla geliştirdiği ARISE programı, ülkelerin kendi öncelikleri doğrultusunda hazırladıkları projeleri uygun finansman modelleriyle desteklemeyi hedefliyor. CIF CEO’su Tariye Gbadegesin’in programın ilk aşamasına ilişkin açıklamalarında, kamu kaynaklarının özel sektör yatırımlarını harekete geçirecek biçimde kullanılmasının önemi öne çıktı. Program kapsamında ilk aşamada Bangladeş, Haiti, Kırgız Cumhuriyeti, Fas ve Sierra Leone ile Malawi ve Mozambik’i kapsayan bölgesel bir girişimin seçildiği açıklandı. Program, ülkelerin iklim değişikliğine uyum önceliklerini somut yatırım projelerine dönüştürmeyi ve kamu kaynaklarıyla özel sektör finansmanını harekete geçirmeyi hedefliyor.

Etkinlikte Kırgız Cumhuriyeti, Mozambik, Sierra Leone, Bangladeş ve Malawi’den temsilciler, iklim değişikliğinin su güvenliği, tarım, kıyı ekosistemleri ve geçim kaynakları üzerindeki etkilerini anlattı. Özellikle erken uyarı sistemleri, dayanıklı altyapı, sürdürülebilir tarım ve doğal ekosistemlerin korunmasına yönelik yatırımların aciliyetine dikkat çekildi. Yerel toplulukların yalnızca projelerden yararlanan kesimler değil, önceliklerin belirlenmesine ve uygulamaya katılan ortaklar olması gerektiği vurgulandı.

Afrika Kalkınma Bankası İklim Değişikliği ve Yeşil Büyüme Direktörü Anthony Nyong, uyum projelerinin özel sermaye çekebilmesi için ekonomik faydalarının yanı sıra finansal açıdan da uygulanabilir hale getirilmesi gerektiğini belirtti. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Politika ve Ortaklıklardan Sorumlu Başkan Yardımcısı Mark Bowman, kapanış konuşmasında ülke önceliklerinin esas alınması, özel sektör finansmanının harekete geçirilmesi ve uyum yatırımlarının daha geniş kalkınma programlarına entegre edilmesinin önemini vurguladı.

GarantiBBVA ve COP31

2035’e Kadar Yüzde 35 Elektrifikasyon Hedefi: Teknoloji Hazır, Şimdi Ölçeklenme Zamanı… Küresel enerji tüketiminde elektriğin payını 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarma hedefi, enerji dönüşümünün hızlandırılması için yeni yatırımları, akıllı şebekeleri ve yenilikçi finansman modellerini gündeme taşıyor. “Büyük Ölçekli Elektrifikasyon: 2035’e Kadar Elektrik Talebinin Payını Yüzde 35’e Çıkarmak” başlıklı oturumda, mevcut teknolojilerin bu hedefe ulaşmak için büyük ölçüde yeterli olduğu, ancak uygulamaların gerekli hız ve ölçekte yaygınlaşmadığı vurgulandı. 

BBVA Başkanı Carlos Torres Vila, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Dr. Fatih Birol ve Çin merkezli yenilenebilir enerji ve yeşil teknoloji şirketi Envision Group’un kurucusu ve CEO’su Lei Zhang’ın katıldığı oturumda, elektrifikasyonun önündeki altyapı engelleri ve enerji sistemlerinin geleceği değerlendirildi.

Torres Vila, BBVA’nın Ocak 2025’ten bu yana elektrifikasyon alanında 60 milyar tutarında finansman sağlandığını açıkladı ki bu rakam, BBVA’nın aynı dönemde sürdürülebilir işlere aktardığı toplam 254 milyar euronun yaklaşık yüzde 24’üne tekabül ediyor. Yatırımların yaklaşık yarısının enerji üretimine, diğer yarısının ise şebeke ve talep tarafına yöneldiğini belirten TorresVila, elektrifikasyonun rekabet gücünü, ekonomik büyümeyi ve dayanıklılığı destekleyen bir yatırım alanına dönüştüğünü vurguladı. BBVA Başkanı, iklim hedeflerinin somut yatırımlara dönüşümünde özel sektör finansmanın nasıl bir rol oynayabileceği konusunda da şunları söyledi: “BBVA olarak yalnızca finansman sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda hem danışmanlık hizmeti sunarak hem de müşterilerimizin dönüşüm süreçlerine eşlik ederek bu sürece mümkün olan her şekilde katkıda bulunuyoruz.”

Zhang, yenilenebilir enerji teknolojileri rekabetçi hale gelmesine rağmen şebeke kapasitesindeki yetersizliklerin dönüşümü yavaşlattığını belirtti. Güneş, rüzgâr, enerji depolama ve hidrojen sistemlerinin yapay zekâ destekli akıllı şebekelerle bütünleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Birol ise mevcut teknolojilerle elektrifikasyon oranının yüzde 23’ten yüzde 33’e çıkarılabileceğine dikkat çekerek enerji arzı ve talebinin yapay zekâ sayesinde eş zamanlı yönetilebileceğini ifade etti. Elektrifikasyonun yalnızca emisyonların azaltılmasıyla ilgili olmadığını belirten Birol, enerji güvenliği ve bağımsızlığının önemine şu sözlerle vurgu yaptı: “Enerjiyi kendi ülkenizde üretmek, egemenlik demektir.”

2035 hedefi doğrultusunda elektrifikasyonun hız kazanması, artık teknolojik imkânlardan çok bu imkanların ne kadar hızlı hayata geçirilebildiğine bağlı. Akıllı şebekelerin yaygınlaşması ve yatırımların hızlanması, yalnızca iklim hedeflerine ulaşmak için değil, ülkelerin enerji bağımsızlığını ve ekonomik rekabet gücünü artırmak açısından da belirleyici olacak.

Elektrifikasyon Yatırımı İçin Netlik Şart… “Business Forum: Global Energy Security” başlıklı panele katılan BBVA CEO’su Onur Genç, elektrifikasyonun ekonomik ve operasyonel açıdan ne kadar önemli olduğunun geçtiğimiz birkaç ay içinde herkesçe görüldüğünü ancak, bu girişimlere yatırım çekilebilmesi adına iki koşulun gerçekleşmesi gerektiğini söyledi. Elektrifikasyon projelerinin maliyetlerinin belli, getirilerinin ise belirsiz olduğunu belirten Genç, düzenleyicilerin özellikle de fiyat ve hacim sinyalleri konularına netlik ve kesinlik kazandırmaları gerektiğini ifade etti. Genç, ikinci bir koşulun ise enerjinin atıl durumda beklemesine neden olan şebekelerin modernize edilmesi ve yeni şebekelerin inşa edilmesi olduğunu söyledi.