COP31’de Beşinci Günde Neler Konuşuldu ?

13 Kasım 2026, Cuma

Liderler Zirvesinin sona ermesiyle birlikte konferansın beşinci gününde Yeşil Bölge yeniden ziyarete açıldı ve gün boyu büyük hareketlilik yaşandı. Günün “Finans ve Ticaret” teması kapsamında tartışılan konular arasında yeşil dönüşüm, iklim temelli yatırım, yeşil finansman, değer zincirleri ve karbon piyasaları öne çıktı. Panellerin genelinde en çok vurgu yapılan konular ise yeşil dönüşümün çok ciddi ekonomik fırsatlar sunduğu ancak özellikle de altyapı yatırımlarının yetersiz kaldığı ve kalkınma finansmanının enerji dönüşümünde çok ciddi bir rolü olacağıydı.

COP31’in Beşinci Gününde Mavi Bölge’de İklim Finansmanı, Uygulama ve Dayanıklılık Öne Çıktı

Antalya’da devam eden COP31 İklim Zirvesi’nin beşinci gününde, Blue Zone (Mavi Bölge) programında iklim taahhütlerinin somut uygulamalara dönüştürülmesi, iklim finansmanı, yerel dayanıklılık ve iklim adaleti konuları öne çıktı.

13 Kasım 2026 tarihli resmi programda, COP31 Başkanlığı ile sivil toplum kuruluşları arasındaki açık diyalog toplantısı, Global Implementation Accelerator (Küresel Uygulama Hızlandırıcısı) konulu üst düzey etkinlik ve iklim finansmanına ilişkin bakanlar diyaloğu önemli gündem başlıkları arasında yer aldı.

Mavi Bölge’deki yan etkinliklerde ise özellikle kırılgan bölgelerde iklim yatırımlarının artırılması, kentlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı, tarımsal üretimin iklim koşullarına uyumu ve Loss and Damage (Kayıp ve Zarar) mekanizmalarının uygulanması ele alınmak üzere programa alındı.

Su güvenliği açısından doğrudan su başlığı taşımayan bu etkinlikler de önem taşıyor. Özellikle tarımsal dayanıklılık, kentlerin iklim uyumu ve kırılgan topluluklara finansman sağlanması, sürdürülebilir su yönetimiyle yakından bağlantılı konular olarak değerlendiriliyor.

Su Politikaları Derneği, COP31’de iklim değişikliğine uyum politikalarının başarıya ulaşabilmesi için Water Security (Su Güvenliği), Water Justice (Su Adaleti) ve sürdürülebilir su yönetiminin uygulama ve finansman mekanizmalarına daha güçlü biçimde entegre edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Zirvenin beşinci gününün gündemi, iklim hedeflerinden uygulamaya geçişin önemini ortaya koyarken, su güvenliğinin bu süreçte bağımsız ve öncelikli bir politika alanı olarak ele alınması ihtiyacını da gündemde tutuyor.

Genel Gündem

Murat Kurum: 150 Milyon Avroluk Yenilenebilir Enerji Projesine İmza Atacağız… COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Müzesi’nde düzenlenen “COP31 Türkiye Platformu Duyurusu ve Uluslararası Kuruluşlarla İmza Töreni”ne katıldı. Zirvenin ikinci günü düzenlenen “Kentsel Dirençlilik, Adaptasyon ve İklim Eylemleri Üst Düzey Diyalog Toplantısı”nda iklim eylemi, insanların yaşadığı yerlerde sonuç vermeli diyerek daha güvenli konutlara ve daha dayanıklı altyapıya duyulan ihtiyacı dile getiren Kurum, imza töreni kapsamında, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele eden şehirlerin altyapı yatırımlarını desteklemek amacıyla hazırlanan Türkiye Dirençli Şehirler Ülke Platformu’nu kamuoyuna duyurdu. COP31 Başkanı Murat Kurum, iklim eylemi, insanların yaşadığı yerlerde sonuç vermeli diyerek daha güvenli konutlara ve daha dayanıklı altyapıya duyulan ihtiyacı dile getirdi.Asya Kalkınma Bankası ile 150 milyon avroluk yenilenebilir enerji projesine imza atacaklarını söyleyen Kurum, sekiz ilde toplam 186 megavat gücünde güneş ve rüzgar enerjisi santralleri kurmayı planladıklarını belirtti. Bakan, bu projelerle 320 milyon kilovatsaat temiz enerji üretilmesinin, 120 bin ton sera gazı emisyonunun önlenmesinin, yaklaşık 150 bin hanenin elektrik tüketimine karşılık gelen enerji sağlanmasının ve 800 milyon litre su tasarrufu elde edilmesinin hedeflendiğini söyledi.

Ömer Bolat: Yeşil Dönüşüm Büyük Bir Ekonomik Fırsat… “Finans ve Ticaret Günü” açılış programına katılan T.C. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, çevresel ürünlerin küresel ihracatının 2024 yılında yaklaşık 2 trilyon dolara ulaştığını ki bunun da küresel üretim ihracatının yüzde 14’üne tekabül ettiğini belirtti. Bu rakamların, yeşil dönüşümün yalnızca çevresel bir zorunluluk olmadığını, aynı zamanda günümüzün en büyük ekonomik fırsatlarından biri olduğunu gösterdiğini söyleyen Bakan, endüstriyel karbonsuzlaştırma, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir finans ve temiz enerji alanlarında stratejiler ve yol haritaları geliştirdikleri ifade etti. Bolat, uluslararası kurallar ve endüstriyel ihtiyaçlar doğrultusunda, 2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planını güncellediklerini ve yeşil dönüşüm için dijitalleşme, adil geçiş ve eğitimi içerecek şekilde genişlettiklerini belirtti.

Mürsel Akbulut: Yeşil Dönüşüm için Şirketler Zorunlulukları Beklememeli… Finans ve Ticaret temasını taşıyan COP31’in beşinci günü, Yeşil Bölge’de, İklim Finansmanı başlıklı oturumla açıldı. T.C. İklim Değişikliği Başkanlığı, İklim Finansmanı ve Teşvikler Dairesi Başkanı Mürsel Akbulut’un konuk olduğu oturumu, HBR Türkiye Yazı İşleri Müdürü Beliz Kudat yönetti. Türkiye’nin iklim finansmanı düzenlemeleri ve yeşil dönüşüm sürecinin ele alındığı oturumda, ülkenin yeşil dönüşüm hedeflerine ulaşmasında kamu ve özel sektör arasındaki risk paylaşımının kritik rolüne dikkat çekildi. İklim yatırımlarına özel sermayenin katılımını artırmak için kamunun düzenleyici, kolaylaştırıcı ve riskleri azaltıcı bir rol oynayacağının altını çizen Akbulut, finansmana erişimin yalnızca kaynak yaratmakla değil, farklı paydaşların ortak hareket etmesiyle mümkün olacağını belirtti.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ve Yeşil Taksonomi çalışmalarına da değinen Akbulut, karbon fiyatlandırmasından elde edilecek gelirlerin yeşil dönüşüm yatırımlarına yönlendirileceğinin yasalarla da belirlendiğini vurguladı. Özellikle KOBİ’lerin sürdürülebilir finansmana erişimini kolaylaştıracak rehberlik ve kapasite geliştirme çalışmalarına hız verdiklerini ifade eden Akbulut, yeşil dönüşüm yalnızca hedef ve taahhütlerle sınırlı kalmamalı dedi. Uzun vadeli rekabet gücü için somut uygulamaların ve yatırımların belirleyici olacağına vurgu yapan Akbulut, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’na dair görüşlerini de aktardı. Özellikle, çelik, çimento gibi sektörlerin karbon düzenlemesine tabi olduklarını, ancak diğer sektörlerin de şimdiden hazır olmaları gerektiğini kaydetti. Akbulut, şirketlerin benimsemeleri gereken yaklaşım hakkında şunları söyledi: “Yeşil dönüşüm için şirketler zorunlulukları beklememeli. Pazardaki rekabet gücü ve fırsatlardan yararlanmak için bir an önce aksiyona geçmeliler.”

İklim Hedeflerine Ulaşmada Kritik Rol Oynayan Enerji Dönüşümü, Ülkelerin Güvenliğini ve Şirketlerin Rekabet Gücünü Etkilerken Yeni Değer Üretme Modellerine de Alan Açıyor… HBR Türkiye Genel Yayın Yönetmeni Serdar Turan’ın moderasyonunda COP31 İş Forumu’nda gerçekleşen “İnsanlar ve Gezegen İçin Enerji Dönüşümü” başlıklı oturumda bu değişimin ekonomik ve toplumsal boyutları ele alındı. Carbon Measures Kıdemli Başkan Yardımcısı ve Küresel İletişim Başkanı Carmen San Segundo, hükümetlerin, bilim insanlarının ve iş dünyasının birbirini tamamlayan stratejiler geliştirmesi gerektiğini söyledi. Ürün bazında karbon muhasebesine ilişkin tartışmada ise uyum maliyetlerini karşılamakta zorlanan küçük ve orta ölçekli işletmeler için açık kaynaklı araçların önemine değindi. Schneider Electric Kurumsal Vatandaşlık ve Kurumsal İlişkilerden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Gilles Vermot Desroches, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını yaklaşık yüzde 23’ten 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarma hedefini değerlendirirken doğrudan elektrifikasyonun zor olduğu alanlarda hidrojen gibi seçeneklere ihtiyaç duyulabileceğini belirtti. Yeni teknolojiler hızla gelişirken bunları uygulayacak becerileri edinmenin daha uzun sürdüğü de panelin gündemindeydi. Vermot Desroches, gençlerin eğitim ve uygulamalı deneyimle bu dönüşüme nasıl hazırlanabileceği konusunda şöyle dedi: “Gençlerin geleceği hepimizin geleceği.”

Yenilenebilir Enerjide Yeni Darboğaz: Elektrik Şebekeleri ve Enerji Depolama… Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ve Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakı’nın (GRA) düzenlediği “Planlamadan Tedarike: Karbonsuz Enerji Sistemleri için Elektrik Şebekelerinin ve Uzun Süreli Enerji Depolamanın Geliştirilmesi” başlıklı panelde, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızına yetişemeyen şebeke altyapısı ve enerji depolama çözümlerinin yaygınlaştırılması ele alındı. Guidehouse Direktörü Dr. Karoline Steinbacher, yenilenebilir enerji kapasitesini artırma hedeflerinin şebeke genişletme süreçlerinden daha hızlı ilerlediğini ve fiziksel altyapının dönüşümün önündeki temel darboğazlardan birine dönüştüğünü belirtti. Enerji depolama ve talep tarafı esnekliği gibi çözümlerin şebeke yatırımlarına kıyasla daha hızlı devreye alınabileceğine dikkat çekti. Enerji planlamasının yalnızca üretim kapasitesine değil, talebin hangi bölgede ve ne zaman ortaya çıktığına da odaklanması gerektiğini vurgulandı. Şebeke yatırımlarının doğa ve toplum üzerindeki etkilerinin planlamaya dahil edilmesinin gecikmeleri ve maliyetleri azaltabileceğini belirtti. Panelde ayrıca uzun süreli enerji depolama yatırımlarının yaygınlaşması için uygun piyasa mekanizmaları ve öngörülebilir gelir modellerinin geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.

Şehirleri İklim Risklerine Karşı Korumak, Konut Ve Altyapı Yatırımlarını Yeniden Düşünmeyi Gerektiriyor… Sel ve aşırı sıcakların kent yaşamı üzerindeki etkileri, Antalya’daki COP31 Dünya Liderleri Zirvesi’nin ikinci gününde 100’ü aşkın ülke liderinin gündemindeydi. COP31 Başkanlığı ile BM-Habitat’ın bir araya getirdiği liderler, ulusal iklim ve uyum planlarının kentlerde finanse edilebilir projelere nasıl dönüştürülebileceğini ele aldı. BM-Habitat İcra Direktörü Anacláudia Rossbach ise şehirlerin bu süreçteki rolünü şöyle anlattı: “Konut, ulaşım, arazi kullanımı ve temel hizmetlere ilişkin kararlar hem emisyonları hem de insanların iklim şoklarına karşı dayanıklılığını şekillendiriyor.” Ülkelerin destek verdiği Enerji Verimli Binalar için Antalya Mutabakatı, 2035’e kadar dünya genelinde binaların kullanım sırasındaki enerji yoğunluğunu yüzde 25 azaltma hedefini destekliyor ve binalarda verimli elektrifikasyonun hızlandırılmasını öngörüyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) İcra Direktörü Inger Andersen, mutabakatın uygulamaya nasıl yansıması gerektiğini şöyle ifade etti: “Hükümetler şimdi bu taahhüdü emisyonları ve enerji faturalarını düşüren, insanlar ve gezegen için kalıcı faydalar sağlayan politikalara, yatırımlara ve çözümlere dönüştürmeli.” Zirvede ayrıca, tasarım ve enerji performansıyla tüketimin nasıl azaltılabileceğini gösteren altı sürdürülebilir bina projesi ödüllendirildi.

35×35 Hedefine Nasıl Ulaşılacağı Emisyon Azaltım Oranını Etkileyecek… Zirvenin beşinci gününde, TRACE’in ortak kurucuları ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore ve Gavin McCormick, “Aiming Higher: The Additional Emissions Possibilities Presented by the COP31 Targets” başlıklı raporun bulgularını açıkladılar. 2026’nın tarihin en sıcak yılı olacağının altını çizen Gore, son 70 yıl zarfında dünya genelinde kuraklıkla geçen ayların sayısında yüzde 300’lük bir artış yaşandığına dikkat çekti. Elektrifikasyon girişimlerinin iklim kriziyle mücadelede çok önemli bir rol oynayacağına şüphe olmadığını ifade eden McCormick de 35×35 hedefine doğrul yollardan ulaşan ülkelerin emisyon azaltım oranlarını iki katına çıkarabileceklerini söyledi. Her ülkenin emisyon azaltımını maksimize etmek üzere farklı sektörlerde elektrifikasyona ağırlık vermeleri gerektiğini belirten McCormick, Türkiye’nin özel olarak ulaşım ve çelik sektörlerine odaklanmasının doğru olacağını ifade etti.

İklim Riskleri Gıda Üretimini Giderek Daha Fazla Zorlarken Tarım ve Gıda Sistemlerine Ayrılan İklimle Bağlantılı Kalkınma Finansmanı Geriliyor… Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), COP31’deki “Gıda Güvenliği İçin İklim Finansmanı” başlıklı toplantısında bu açığı ortaya koyan verileri paylaştı. FAO’ya göre 2024’te tarım ve gıda sistemlerine yönelik iklimle bağlantılı kalkınma finansmanı bir önceki yıla göre yüzde 10 azalırken, tüm sektörlerdeki düşüş yüzde 2’de kaldı. El Niño’nun şiddetlendirebildiği aşırı sıcaklar ve kuraklık, tarımsal üretimi ve gıdaya erişimi tehdit ederken ülkelerin ulusal iklim planlarında finansman desteğine bağladıkları tarım ve gıda hedeflerini hayata geçirmek de zorlaşıyor. Toplantının hemen öncesinde yapılan FAST (Food and Agriculture for Sustainable Transformation) Ortaklığı görüşmesinde de tarım ve gıda sistemlerinde emisyonları azaltacak ve iklim dayanıklılığını artıracak yatırımlara daha fazla kaynak yönlendirilmesi ele alındı. Öne çıkan öneriler arasında tarımsal yatırımların riskini azaltmak ve yeni finansman kaynakları geliştirmek vardı. İklim fonlarının bu süreçte ulusal kaynakları ve özel sermayeyi harekete geçirebileceğinin altı çizildi. Bozulmuş tarım arazilerinin iyileştirilerek yeniden üretime kazandırılması da bu finansmanın kullanılabileceği alanlardan biri olarak gündeme geldi.

Gelişmekte Olan Piyasalarda Iklim Projelerine Yatırım Yapmaya Hazır Özel Sermaye Var… Peki, bu sermaye projelere nasıl yönlendirilecek? COP31 İş Forumu’nun “İş Dünyası İklim İçin Ne Yapabilir?” başlıklı oturumunda, forumun politika danışmanı Ussal Şahbaz’ın moderatörlüğünde bu soruya yanıt arandı. Panelde, özel sermayenin iklim projelerine yönelmesi için düzenlemelerin öngörülebilir olması, proje gelirleriyle borcun farklı para birimlerinde olmasından doğan kur riskinin yönetilmesi ve projelerin yeterli öz sermayeye erişebilmesi gerektiği vurgulandı. Tartışma, enerji ve elektrik şebekesi yatırımlarından su ve soğutma altyapısına uzandı. Uluslararası Finans Kurumu (IFC) Genel Müdürü Makhtar Diop, bu alanlardaki potansiyeli şöyle anlattı: “İklim dayanıklılığına yönelik yatırımlar genellikle kamunun sorumluluğu olarak görülüyor. Oysa özellikle gelişmekte olan ülkelerde özel sektör için de yatırım fırsatı var.” Büyük ölçekli altyapı projelerinin finansmanına değinen ACWA CEO’su Dr. Samir J. Serhan, 2026’da çatışmalara rağmen yeni projeler için finansman sağladıklarını söyledi. Meridiam Kurucusu ve CEO’su Thierry Déau ise yatırımcıların uzun vadeli karar alabilmesi için gereken koşulu şöyle ifade etti: “Yatırımcıların uzun vadeli kararlar alabilmesi için öngörülebilirliği sağlamalı, önlerini görmelerine imkân vermeliyiz.” Panelde, kamu ile özel sektör arasındaki diyaloğun COP31 sonrasında da sürdürülmesi ve bu diyaloğun finanse edilebilir projeler geliştirmeye odaklanması önerildi.

İklim Değişikliği Cıva Salınımını Da Etkiliyor… Sabah saatlerinde düzenlenen basın toplantısında University of California, San Diego bünyesindeki Scripps Institute of Oceanography araştırmacıları iklim değişikliğinin önemli bir çevre kirletici olan cıva salınımı üzerindeki etkilerini inceledikleri araştırmanın sonuçlarını paylaştılar. Araştırmacılar insanların cıvaya maruz kalmalarının ve cıva zehirlenmesinin temel nedeninin balık ve kabuklu deniz ürünleri olduğunu ve yükselen su seviyesi ve artan deniz yüzeyi sıcaklıklarının nehirlerden okyanuslara ulaşan cıvanın miktarını yüzde 20 oranında artırdığını ve yaşam süresini uzattığını belirttiler. Küresel cıva tutulumu hakkında kantitatif çalışmalar yapılması gerektiğine işaret eden araştırmacılar emisyonları azaltmanın atmosfere ve okyanuslara yeni cıva salınımının önüne geçeceğine vurgu yaptılar.