Büyük kentlerden tersine göç teşvik edilmeli

7 Haziran 2026

Dursun Yıldız

Su Politikaları Uzmanı

Su Politikaları Derneği Başkanı

İPA Istanbul Çevre Düzeni Planı Bilim Kurulu Üyesi

Büyük kentlerimizin  nüfusu kırsaldan aldıkları göçle  hızla artmaktadır. Kentlere göç ve artan nüfus  su kaynakları üzerindeki en etkili baskıları oluşturmaktadır.İstanbul’un özellikle Avrupa Yakasının su sorunu plansız,çarpık  kentleşme ve hızla artan nüfusun yoğun  baskısı altındadır.

Arazi planlaması ve su kaynaklarının planlaması birbirleriyle ilişkili bir şekilde  yapılmalıdır.İstanbul’da bu planlamadan sapıldığı için su arz güvenliğinin sağlanması riske girmiştir. İstanbul’un Avrupa Yakası’nda nüfus daha fazla , su kaynakları ise daha azdır. Bu nedenle nüfusu daha hızlı aratan bu bölgenin su arz güvenliği  160 km mesafedeki Melen Çayı havzasından getirilen su ile sağlanmaktadır.

Aslında  su sorunu İstanbul için artık sadece bir “su yönetimi” sorunu değil; aynı zamanda bir mekânsal planlama , nüfus yoğunluğu yönetimi ve giderek daha fazla bir tersine göç yönetimi sorunu haline gelmiştir. Bu üç konu birbirleriyle doğrudan ilişkilidir.

İstanbul’un su ihtiyacının büyük bir bölümü, havzalararası su transferiyle karşılanmaktadır. Bu nedenle İstanbul’da nüfus artışının önlenmesi ve mevcut nüfusun tersine göçe teşvik edilmesi büyük önem taşımaktadır.Çünkü kent büyüdükçe su havzaları yapılaşma baskısına açılmakta,ulaşım projeleri yeni yapılaşmayı tetiklemekte,su toplama havzalarının doğal yapısı bozulmaktadır. Böylece  kentin su arz güvenliği , başka havzalardan taşınacak suya daha çok bağımlı duruma gelmektedir.Bunun önlenmesi için Anadolu kentlerinin ekonomik olarak güçlendirilmesi ve daha hızlı gelişmesi,sanayinin dağıtılması,orta ölçekli kentlerin geliştirilmesi ile tersine göçün teşvik edilmesi İstanbul’un su kaynakları  üzerindeki baskıyı da azaltacaktır.Tersine göç  aslında sadece bir göç politikası değil: “Ulusal mekânsal dengeleme stratejisi”dir. Bu strateji  İstanbul ve Ankara gibi nüfusu hızla artan büyük kentlerimiz için büyük bir gereksinim olarak ortaya çıkmıştır.

İstanbul’un su sorunu sadece artan nüfusa  ilave  su sağlayarak değil radikal bir talep yönetimine geçerek mekânsal planları uygulamaya koyarak ve tersine göçü teşvik ederek   hafifletilebilir.