5 Haziran Dünya Çevre Günü – 2026

Su Krizinde Acil Dönüşüm Zamanı: Doğa ile Uyumlu Yaşamı Birlikte İnşa Edelim

Filiz BALTA

Su Politikaları Derneği ( SPD)  Üyesi
Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği (KAPI) Başkan Yard.
www.supolitikalaridernegi.org (mailto:filizbaltaa@gmail.com)

Su bitmez sandık, yanıldık

Her yıl 5 Haziran’da kutlanan Dünya Çevre Günü, çevresel sorunlara küresel ve ulusal ölçekte dikkat çekmek, farkındalık yaratmak ve somut eylem çağrıları yapmak için kritik bir gündür.

Su Politikaları Derneği (SPD) olarak biz, suyun yaşamın temel kaynağı olduğunu, aynı zamanda ekosistemlerin ve biyoçeşitliliğin kalbi olduğunu yıllardır vurguluyoruz.

‘’ Su, bir yaşam hakkıdır; ticari meta değildir ve ulusal güvenlik meselesidir.’’

Türkiye’de su kaynaklarımız iklim değişikliği, hızlı kentleşme, tarımsal ve endüstriyel su talebinin artması, kirlilik ve plansız su tahsisleri nedeniyle ciddi tehdit altındadır. İznik Gölü’nün kıyıları hızla çekilmekte, birçok nehrimizde kirlilik seviyesi yüksek seyretmekte, yeraltı sularımız aşırı çekilmekte ve sulak alanlarımız daralmaktadır. SPD olarak bu sorunları uzun yıllardır bilimsel raporlar, paneller ve açıklamalarla kamuoyuna taşıyoruz.

Ulusal Su Planı (2026-2035) ve SPD’nin Değerlendirmesi14 Mart 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Ulusal Su Planı (2026-2035), ülkemizin su yönetiminde önemli bir kilometre taşıdır. Plan; 8 hedef, 31 strateji ve 141 eylem ile havza bazlı yönetim, iklim değişikliğine uyum, su verimliliği ve su kalitesinin korunmasını öncelikli hale getirmektedir.SPD olarak bu planın hazırlanmasını ve yayımlanmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendiriyoruz. Ancak planın kâğıt üzerinde kalmaması için etkin uygulama, güçlü izleme mekanizmaları ve geniş halk katılımı şarttır.

‘’ SPD, su yönetiminin masa başında değil, havzada ve halkla birlikte şekillendirilmesi gerektiğini savunmaktadır. ‘’

Havza bazlı bütüncül yaklaşım, su tahsis izinlerinin bilimsel verilere dayandırılması ve şeffaf yönetim bizim temel ilkelerimiz arasındadır. Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları (YİDEP) ve Su Entegrasyonu Belediyeler tarafından hazırlanan iklim değişikliğiyle mücadelede yerel ölçekte en önemli araçlardan biridir.

İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa gibi birçok büyükşehir belediyesi YİDEP’lerini hazırlamış veya güncellemektedir. SPD olarak biz, YİDEP’lerin su yönetimiyle güçlü biçimde entegre edilmesini talep ediyoruz.

Her YİDEP’te şu unsurlar zorunlu olmalıdır:

• Havza bazlı uyum stratejileri,
• Su verimliliği ve kayıp-kaçak azaltım hedefleri,
• Atıksu geri kazanımı ve gri su kullanımı,
• Sulak alanların korunması ve restorasyonu,
• Kadınların ve gençlerin karar alma süreçlerine katılımı.

Halkların İklim Zirvesi ve Tabandan Katılım

3 Mayıs 2026’da Beyoğlu’nda İstanbul Halkların İklim Zirvesi Meclisi’nin kurulması önemli bir adımdır. Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı (KAPI) ile birlikte katıldığımız buluşmada 90’dan fazla katılımcıyla kurulan bu meclis, su hakkı, ekolojik yıkım, iklim adaleti ve yerel direnişleri (İznik Gölü, Kaz Dağları, Akbelen, Munzur vb.) bir araya getirmektedir.

SPD, Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek Halkların İklim Zirvesi’ni (COP31 paralelinde) desteklemektedir. Resmi COP31 sürecinde halkların, yerel toplulukların, kadınların ve gençlerin sesinin daha fazla duyulmasını, su-iklim entegrasyonunun somut taahhütlerle desteklenmesini savunuyoruz.

SPD’nin Somut Çağrıları

Su Politikaları Derneği olarak 5 Haziran Dünya Çevre Günü vesilesiyle şu çağrılarımızı yineliyoruz:

• Ulusal Su Planı’nın (2026-2035) kararlılıkla ve şeffaf biçimde uygulanması,
• Tüm havzalarda bilimsel temelli su tahsis planlarının hızla tamamlanması,
• Nehirlerde acil su kalitesi yönetimi ve atıksu arıtım oranının artırılması,
• Su kayıp-kaçaklarının belirgin şekilde azaltılması ve su verimliliğinin yaygınlaştırılması,
• Gri su kullanımı, yağmur suyu hasadı ve doğa temelli çözümlerin teşvik edilmesi,
• Bütüncül bir Su Kanunu’nun bir an önce çıkarılması,
• YİDEP’lerin su odaklı ve katılımcı yaklaşımla hazırlanması,
• Yerel direnişlerin ve su hakkı savunucularının karar mekanizmalarına dahil edilmesi,
• COP31’de “Su Güvenliği ve İklim Uyumu” konusunda somut taahhütlerin verilmesi.

Sonuç

“Su bitmez sandık, yanıldık.”

Bu gerçeği kabul ederek hareket etmenin zamanı gelmiştir. SPD olarak bilimsel, katılımcı, adil ve sürdürülebilir su politikaları için çalışmaya, raporlar hazırlamaya, eğitimler düzenlemeye ve toplumsal hak ve çıkarların yanında olmaya devam edeceğiz.

5 Haziran Dünya Çevre Günü, sadece farkındalık günü değil; hesap verme, taahhüt yenileme ve kolektif bilinç oluşturma günüdür. Su adaletini sağlamak, doğayla uyumlu yaşamı inşa etmek hepimizin ortak sorumluluğudur.

Dünya Çevre Günü kutlu olsun!
Su adaletiyle, doğayla barışık bir gelecek için hep birlikte!

Filiz BALTA
Su Politikaları Derneği ( SPD)  Üyesi
Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği (KAPI) Başkan Yard.
www.supolitikalaridernegi.org (mailto:filizbaltaa@gmail.com)