Artık su’da her yılın başında  risk analizi ve zamanında riski azaltma uygulamaları gerekli

Dursun Yıldız

İnş Müh

Su Politikaları Uzmanı

Su Politikaları Derneği Başkanı

Türkiye bölgesel su fakirliğine doğru hızla gitmekte olan bir ülke durumundadır. İklim değişikliği etkisi ile bölgesel kuraklıkların sıklığı ve şiddeti artıyor. Bu da çok başlı ,çok parçalı ve koordinasyon eksikliği içindeki su yönetimimizi zorluyor. 2025 yılında bazı bölgelerde iki yıl üst üste gelen şiddetli kuraklıklar karşısında su ve kuraklık yönetiminin yeterince hazır olmadığını gördük . Birçok ilimizde su kesintileri uygulandı. Kuraklık etkilerine karşı suda risk yönetimi konusunda yetersiz kalındı. Mevcut tablo iklim değişikliği etkilerine karşı birçok sektörde kırılgan olduğumuzu gösteriyor. Yasal ,kurumsal ve yönetsel eksikliklerimiz var. 

Her yıl Risk Analizi ve Riski azaltma uygulamaları gerekli

Bütün şehirlerimizde ve özellikle su tüketimi yoğun olan Büyük şehirlerimizde her su yılının başlangıcı olan Ekim ayında bir sonraki yılın su yönetimi risk analizi yapılır.Bu analizlerde su kaynaklarının durumu, belirsizlik analizi, yağış öngörüleri  ve talep projeksiyonları ele alınır. Bu çalışmaların sonucunda olası riski yönetmek için bazı tedbirler erkenden uygulamaya başlanmalıdır. Bu arada su kullanıcıların suyu daha verimli kullanmasına yönelik etkin çalışmalar ve hatta tedbirler alınır. Bu çalışmalar bu dönemde yapılmaz ve yağışlar da gelmeyip barajlar boşalırsa yapılacak iki şey kalır. Bunlardan ilki yeraltsuyu kuyuları açıp oradan ialav su çekmektir. Bu uygulama hemen tüm su sorunu olan kentlerimizde yapılmış 25-50 adet derin kuyu açılmıştır. İkincisi de kısıntılı su programı uygulamaktır.

Ankara’da suyun daha az kullanıldığı saatlerde yapılan kısıtlama şebekede basıncın düşürülerek  su kayıplarının azaltılmasına yöneliktir. Ankara’da şebekelerde su kaybı ortalama %40 seviyesindedir. Ankara’da su kesintilerinin nedeni barajlardaki su yetersizliği nedeniyle şebekelerdeki su kayıplarını azaltarak su arz güvenliğini arttırmaktır.

Riski yönetmek için kapsamlı reformlar gerekli

Su yönetiminde ve su kullanımında  acil bir düşünce değişikliği ve kapsamlı yasal yapısal reform ihtiyacımız var. Bu konuda havza ölçeğinde su yönetimi planları hazırlandı ancak uygulama ayağı eksik kaldı.Su yönetimimiz hala çok başlı,çok parçalı ve koordinasyon eksikli içindedir. İklim krizi temelde bir su krizidir. Uzmanlar iklim krizinin etkilerininin  artarak süreceğini ileri sürüyor. Bu durumda  köklü reformlar yapıp radikal önlemler almazsak iki sene şiddetli kuraklık dönemi sonrasında birçok kentimizde su arz güvenliği riske girer. Daha yaygın kesintiler yaşanır. Bu riskin yönetilmesi için hızla şebeke kayıplarını azaltmalı, modern sulamaya geçmeli  havza ölçeğinde entegre su yönetimini uygulamalı ve su kullanım alışkanlıklarımızı değiştirmeliyiz. Bu çalışmalara da su sıkıntısı olmayan dönemlerde başlayarak yol almalıyız. Bu tedbirler alınacak olursa riski yönetebiliriz. Suda riski yönetmek önceliklidir çünkü suda etkin bir kriz yönetim olmaz.