Bazı bölgelerde barajlar dolmuyor,Su sürekli azalıyor !

Dursun Yıldız

Su Politikaları Derneği Başkanı

9 Ocak 2025

Su Politikaları Derneği  olarak 2026 ‘nın ilk haftasında  “Büyük kentlerimizde Su Hizmetleri Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm önerileri “ raporumuzu yayınladık. Bu raporumuzdaa  büyük kentlerin su hizmetlerinde yaşanan  aksamaların nedenlerini  ele aldık ve   su hizmetleri yönetiminin karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerilerine yer verdik.Yayınladığımız  raporda ayrıca son 15 yılda   nehir havzalarına  göre barajların ortalama doluluk oranlarındaki yıllık değişim grafiklerine de yer verdik.   Bazı havzalarda  su güvenliği açısından durumun  çok kritik olduğu görülüyor.

Son 15 yılda  (2010-2025 ) nehir havzalarına göre barajların ortalama doluluk oranlarının yıllara göre değişimini içeren  bu çalışmamızda  DSİ Genel Müdürlüğünün yayınladığı veriler kullanıldı.  Havzalarda ortalama   barajların doluluk oranları verileri kullanılarak yıllara göre doluluk oranlarını veren grafikler oluşturuldu   

Yayınladığımız  rapordaki  grafikler incelendiğinde ;

25 Nehir havzamızın 11 inde  15 yıldır  barajların yıllık ortalama doluluk oranlarının  %30’un altında kaldığı ve  Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes, Kuzey Ege, Batı Akdeniz, Burdur, Akarçay, Konya Kapalı ve Asi Havzalarında ortalama baraj doluluk oranlarının  sürekli azalma eğiliminde olduğu  görülecektir.

6 Havzada durum çok kritik

Bu durum  kuraklık ve su yönetimindeki eksiklikler nedeniyle baraj doluluk oranlarının yıllara göre  sürekli azaldığını , bazı havzalarda  bölgesel kuraklıkların yerleştiğini ve hidrolojik kuraklığın bir sonraki yıla aktarıldığını  açıkça ortaya koyuyor.

Son 5 yılda  “Gediz, Büyük Menderes Batı Akdeniz, Burdur Göller Havzası, Akarçay ve Asi havzalarında  ortalama doluluğun %5 ile %10 arasında kaldığı görülüyor.Bu riski  yönetemezsek  bu havzalarda su arz güvenliği ortadan kalkabilir.

Yeraltı suları büyük baskı altında

Kentlerde yapılan kısmi su kesintilerinin yanısıra 6  nehir havzasında son yıllarda baraj doluluklarının yetersiz kalması nedeniyle kısıtlı sulama programları uygulandı.Barajların ve göletlerin boşalması nedeniyle  gerek içme suyu gerekse sulama suyu taleplerinin karşılanması için yeraltısularından  normalden daha fazla çekimler yapıldı. Uzun süren bölgesel  kuraklıklar nedeniyle yeraltısuları beslenemediği için yeraltısuyu seviyelerde hızlı düşüşler gerçekleşti. Yeraltısularımızın bazı havzalarda  aşırı tahsisi ,kontrolsüz çekimi, verimsiz kullanımı  ve kuraklık nedeniyle yetersiz beslenmesi yakın gelecekte bazı havzalarımızda arz güvenliğimizi tehdit edecektir.  Yeraltısularımızın aşırı çekimi  son yıllarda obrukların  birçok havzamızda ortaya çıkması sonucunu da doğurdu.

Su yönetiminde ve kullanımında  verimliliğimiz arttırılmalıdır

 Yaşadıklarımız  gerek yüzey sularımızı gerekse yeraltı sularımızı  kalite ve miktar olarak çok iyi yönetmemizi ve verimli kullanmamızı zorunlu kılıyor. Bunun için bir an önce bütünleşik  havza yönetimine geçilmeli, şehir şebeke kayıpları ile sulama suyu kayıplarının azaltılması için zorunluluklar getirilmeli, su yasası çıkartılmalı ,havza ölçeğinde su paydaşlarının yapısal sorunları çözülerek güçlendirilmeli, ve havzada suyu en etkin şekilde yönetebilecek bir kurumsal yapı oluşturulmalı , Ayrıca toplumda bir su kullanım kültürü yaratmaya yönelik çalışmalara sivil toplum ile birlikte hız verilmelidir.