Müsilaj
‘’Marmara Su Dayanıklılık Fonu’’ Önerimiz: Marmara’nın Ritmi Çalıştayında Ekolojik Alarm ve Acil Çözüm Çağrısı
Filiz BALTA
Su Politikaları Derneği ( SPD) Üyesi
Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği (KAPI) Başkan Yard.
www.supolitikalaridernegi.org (mailto:filizbaltaa@gmail.com)
13 Mart 2026
Ekolojik Alarm – Felaket Kapıda Ama Kurtarılabilir Bir Marmara Mümkün
Marmara Belediyeler Birliği (MBB) ve İstanbul Planlama Ajansı (İPA) iş birliğiyle
yürütülen Marmara’nın Ritmi programı, bölgemizin mekânsal, ekonomik, toplumsal, ekolojik
ve kültürel dinamiklerini bütüncül bir yaklaşımla ele alan çok değerli bir çabadır. Programın
son çevrim içi buluşmalarından biri olan “Ekolojik Dinamikler” çalıştayı (4 Mart 2026
Çarşamba), Marmara Denizi ve su havzaları başta olmak üzere ekosistemlerimizi, doğal
alanlara yönelik tehditleri, nüfus yoğunluğunun ekolojik sonuçlarını ve sürdürülebilirlik
politikalarını masaya yatırmıştır.
Su Politikaları Derneği olarak bu çalıştaya katılım sağlayarak sesimizi yükselttik. Derneğimiz
Başkanı Dursun Yıldız yıllardır bu krizin derinliğini ve çözüm yollarını net bir şekilde ortaya
koymaktadır:
“2025’in su yönetimi bilançosu, su yönetimimizin radikal bir reforma ihtiyacı olduğunu
ortaya koymuştur. Bu ihtiyacı anlayıp su yönetiminde radikal reformlar yapamazsak,
planlarımızı hızla uygulamaya geçiremezsek, sorunun kronikleşmesini ve önümüzdeki
yıllarda yaygın krizlere evrilmesini önlememiz çok zor olacaktır.” (ANKA röportajı, 5
Ocak 2026).
Marmara özelinde: “Marmara Denizi’nin alt havzaları … bir bütün havza bölge
yönetimi altında toplanarak Marmara Bütünleşik ve Stratejik Planı’nın uygulanmasına
yönelik çalışmalara hızla girilmelidir.” (Ağustos 2024).
Ve en kritik vurgu: “Bilinmeyen bir şey yok! Tedbirleri uygulayacak idari ve siyasi irade
gerekli.” (5 Eylül 2024).
Ben de derneğimizi temsilen katıldığım çalıştayda, tüm bu uyarıların ve mevcut planların
(MADEP, NHYP vb.) kağıt üzerinde kalmaması için en kritik noktanın bu olduğunu
gördüm: Tedbirleri uygulayacak idari ve siyasi irade gerekli. Çünkü yıllardır hazırlanan
raporlar, eylem maddeleri ve stratejiler var; ama uygulama aşamasında siyasi kararlılık, idari
koordinasyon ve finansal araç eksik kalıyor. Örneğin, 2021’de başlatılan Marmara Denizi
Eylem Planı’nın (MADEP) 22 maddesinden sadece yarısı kısmen uygulanmış durumda
(MBB’nin 30 Aralık 2025 takip çizelgesine göre); ileri biyolojik arıtma tesislerinin dönüşüm
performansı çok düşük seviyelerde kalmış, Ergene gibi havzalardan gelen yük kontrol altına
alınamamış. Müsilajın 2021’den beri tekrarlaması – 2025’te Yalova, Tekirdağ ve İstanbul
açıklarında yeniden gözlemlenmesi, 2026 başı itibarıyla derinlerde devam etmesi – oksijen
seviyelerinin hâlâ kritik düşük kalması (<2 mg/L bölgeler, alt tabakada anoksik koşullar
yaygın; ODTÜ ve Çevre Bakanlığı seferleri bunu doğrulamış), Ergene deşarjlarının radikal azaltılamaması ve koruma alanlarının fiiliyatta yeterince hayata geçirilememesi (örneğin %30 koruma hedefi ilerlemesi sınırlı) – hepsi bu irade eksikliğinin somut sonuçları.
İşte bu yüzden çalıştayda ‘’Marmara Su Dayanıklılık Fonunu’’ önerdik: Bu fon, var olan
planları kağıttan sahaya taşımak, siyasi iradeyi somut finansman ve şeffaf izleme
mekanizmasıyla desteklemek için gerekli bir araçtır.
Marmara Havzası: Bütüncül Bir Bakış Şart
Kriz havza ölçeğinde ele alınmalı – Marmara Denizi’ni besleyen Susurluk, Ergene, Sakarya
gibi nehirler olmadan çözüm olmaz. Aşağıdaki harita bu bütünlüğü net gösteriyor:
Çalıştay Katkılarımız ve ‘’Marmara Su Dayanıklılık Fonu’’ Önerimiz
Çalıştayda sunduğumuz başlıklar, Başkanımız Dursun Yıldız’ın “radikal reformlar”, “havza
yönetimi” ve “siyasi irade” çağrılarını finansal ve kurumsal bir çerçeveye oturtuyor:
- Acil Kirlilik Azaltımı ve MADEP Güncellemesi
Tüm atık su deşarjlarında ileri biyolojik arıtma zorunlu hale getirilmeli; MADEP eksik
maddeleri (Ergene yükü, koruma alanları) 2026-2027’de tamamlanmalı. - Entegre Havza Yönetimi ve %30 Koruma Hedefi
Marmara Havzası için bütünleşik su kalitesi ve ekosistem restorasyon planı
güncellenmeli (AB Su Çerçeve Direktifi standartlarında). Havza yüzölçümünün en az
%30’u koruma alanı ilan edilmeli – su havzaları imara kapatılmalı. - İklim Uyumu ve Doğa Temelli Çözümler
Sulak alan restorasyonu, yeşil altyapı, yağmur suyu hasadı ve gri su geri kazanımı
yaygınlaştırılmalı. Sürekli oksijen/müsilaj izleme (glider, uydu) güçlendirilmeli - Kurumsal İş Birliği ve İzleme
Şeffaf veri platformu oluşturulmalı; üniversiteler (ODTÜ, İTÜ), STK’lar (WWF-Türkiye,
TÜDAV) ve MBB ile ortaklık sağlanmalı.
‘’Marmara Su Dayanıklılık Fonu’’ : Siyasi İradeyi Somutlaştıran Gerekli Araç
Başkanımız’ın “Tedbirleri uygulayacak idari ve siyasi irade gerekli” uyarısını tam da bu
noktada hayata geçirecek fon, kamu-özel-STK katkılı bağımsız bir yapıdır:
Acil projeleri finanse eder (ileri arıtma, izleme teknolojileri).
Sektör su bağımlılığını azaltır (%20-30 tasarruf hedefi).
Afet/iklim risklerine karşı ekonomik dayanıklılık sağlar (yedek depolar, yeşil istihdam).
Denetim: MBB koordinasyonunda yönetim kurulu, şeffaf platform ve bağımsız komite ile KPI
bazlı takip. Bu yapı sayesinde siyasi irade, sadece sözde değil, somut kaynak ve hesap verebilirlik mekanizmasıyla desteklenmiş olur – işte bu yüzden fon, mevcut kriz
karşısında gerekli bir öneri olarak öne çıkıyor.
Derinlerdeki Gerçek: Müsilaj ve Oksijen Azlığı
Aşağıdaki görüntüler hipoksi bölgelerindeki deniz tabanını ve yüzeydeki müsilaj tabakasını
gösteriyor – ekosistemin nefessiz kaldığını gözler önüne seriyor:
Neden Acil?
MADEP eylemlerinin yarısı kısmen uygulanmış (MBB 30 Aralık 2025 takip). Parçalı planlar
yetersiz – fon boşluğu doldurur. Kanal İstanbul riski ve müsilaj tekrarı felaketi hızlandırıyor.
Ben çalıştayda şunu gördüm: Herkes tehlikenin farkında, herkes çözüm önerisi sunuyor;
ama siyasi irade olmadan hiçbir şey değişmiyor. Fon, bu iradeyi somutlaştırmanın yoludur.
Sonuç ve Çağrı
Marmara’nın Ritmi programı sivil toplumun sesini duyurdu – şimdi sıra somut politikalarda.
Derneğimiz, Başkanımız Dursun Yıldız’ın “siyasi irade” ve “havza yönetimi” vurgularıyla
uyumlu olarak Marmara Su Dayanıklılık Fonu’nun kuruluşunu koordine etmeye hazırdır.
Tüm paydaşları acil iş birliğine davet ediyoruz: Fon oluşturalım, birlikte izleyelim,
Marmara’yı hep birlikte kurtaralım!
Daha temiz, su zengini ve dayanıklı bir Marmara için sesimizi yükseltelim – çünkü
başka Marmara yok!
Filiz BALTA
Su Politikaları Derneği ( SPD) Üyesi
Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği (KAPI) Başkan Yard.
www.supolitikalaridernegi.org (mailto:filizbaltaa@gmail.com)
