Prof. Levent Kurnaz

Climate Scientist at Bogazici Univ, Sustainability Professional, LCA Specialist, Author, Consultant, Founding Partner GreenCKA

October 18, 2026

Her yıl bir grup bilim insanı Dünya’nın “hayati belirtilerini” ölçen bir rapor yayımlıyor. William Ripple ve Christopher Wolf’un öncülük ettiği, Michael Mann ve Johan Rockström’ün de yer aldığı ekibin BioScience dergisinde yayımladığı 2026 raporu net bir mesaj veriyor: Artık bir gelecek uyarısıyla değil, bugüne ait bir teşhisle karşı karşıyayız. Yani gelecek geldi.

Rapor ne diyor?

Raporun izlediği 16 iklim göstergesinin 7’si ölçüm tarihinin en uç noktasında. Atmosferdeki karbondioksit Mayıs 2026’da 428 ppm’i aştı. Bu, sanayi öncesinin yaklaşık %50 üzerinde ve en azından son 2 milyon yılın en yüksek değeri. Buzullar ve Grönland buz tabakası en düşük, okyanusların depoladığı ısı ve deniz seviyesi en yüksek seviyede.

Isınma da hızlanıyor gibi görünüyor. 1970 ile 2010 arasında on yılda yaklaşık 0,19°C olan ısınma hızı, 2010 sonrasında 0,36°C’ye çıktı. Bu hızla 2°C eşiği 2050’den önce aşılabilir. Bilim insanları bu hızlanmanın nedenini hâlâ tartışıyor, ama aşırı hava olaylarının sertleştiği konusunda hemfikirler.

Rapor daha önce de sıklıkla bahsettiğim devrilme noktaları için de uyarıyor. Bildiğiniz gibi, devrilme noktası bir sistemin bir eşiği aştıktan sonra geri dönülmez biçimde değişmesi anlamına geliyor. Avrupa’nın ılıman iklimini sağlayan Atlantik Okyanusu akıntıları bu yüzyılın sonunda yarı yarıya zayıflayabilir. Amazon ormanı ise ormansızlaşma ile birlikte 1,5 ile 1,9°C ısınmada çökme riskiyle karşı karşıya. Bunlara benzer 14 devrilme noktası daha var, ama sanırım şu anda en çok konuşulanı Atlantik akıntılarının zayıflaması.

Ama iyi haberler de var. 2025’te yenilenebilir kaynaklar dünya elektrik üretiminde ilk kez kömürü geçti. Yeni güneş ve rüzgâr projelerinin büyük çoğunluğu artık fosil yakıtlardan daha ucuza elektrik üretiyor. Sorun, enerji talebinin o kadar hızlı artması ki fosil yakıt tüketimi ve karbon salımı da yine rekor kırdı.

Türkiye

Raporda Türkiye adı geçmiyor, ama anlattıkları bizi doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye, dünya ortalamasından daha hızlı ısınan Akdeniz havzasında yer alıyor. Raporun aşırı hava olayları listesinde komşu coğrafyadan örnekler var: Ocak 2026’da Akdeniz’de Harry Siklonu, Kasım 2025’te Yunanistan ve Arnavutluk selleri, Haziran 2026’da Avrupa’da yaklaşık 14.000 kişinin ölümüne neden olan sıcak hava dalgası.

Raporun kuraklık için önerdiği damla sulama ve su verimliliği, yangınlara karşı erken uyarı ve sıcağa karşı kent ağaçları gibi önlemler, Türkiye’nin bugünkü gündeminin ta kendisi. Güneş ve rüzgâr potansiyeli yüksek olan Türkiye, kömürü geride bırakan küresel dönüşümün de doğal bir parçası olabilir.

Neden Önemli?

Birincisi, Türkiye Kasım 2026’da Antalya’da COP31’e ev sahipliği yapacak. Bu rapor, müzakerecilerin elindeki en güncel bilimsel özetlerden biri. Raporun 2026’da Kolombiya’da yapılan ve fosil yakıtlardan çıkışa ayrılan ilk küresel zirveyi bir dönüm noktası olarak anması, bu konunun Antalya’da masada olacağını gösteriyor.

İkincisi, bu sonbaharda başlayan güçlü El Niño, önümüzdeki iki yılı daha da sıcak yapabilir. Akdeniz Havzası için bu, daha uzun sıcak hava dalgaları ve daha yüksek yangın riski demek.

Üçüncüsü, rapor savaşların fosil yakıta bağımlı ülkeleri ne kadar kırılgan bıraktığını anlatıyor. Enerjisinin büyük kısmını ithal eden Türkiye için kendi güneşini ve rüzgârını kullanmak hem iklim hem de enerji güvenliği açısından aynı sonuca varıyor.

Raporun son mesajı umut verici: Gelecek henüz yazılmadı. Önümüzdeki birkaç yılda alınacak kararlar, çocuklarımızın nasıl bir dünyada yaşayacağını belirleyecek.

Kaynak: Ripple, W.J., Wolf, C., Mann, M.E., Rockström, J. ve diğerleri (2026). The 2026 state of the climate report: challenges and opportunities. BioScience. doi:10.1093/biosci/biag125