Suda Mikroplastik Kirliliği
Araştırma ortaya çıkardı: Kahve bardakları binlerce mikroplastik parçası içeriyor
18 Ocak 2026
Yeni bir araştırmaya göre, plastik ya da plastik kaplamalı kahve bardakları sıcak sıvıyla temas ettiğinde içeceğe binlerce mikroplastik parçası karışıyor. Uzmanlar, bu durumun uzun vadede insan sağlığı üzerinde belirsiz etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor
Günlük yaşamda sıkça tercih edilen al-götür kahve bardakları, özellikle plastik ya da ince plastik kaplamalı malzemeden üretildiklerinde, sağlık açısından sanılandan daha fazla risk barındırabiliyor. Yeni bir araştırmaya göre, bu tür bardaklar sıcak sıvılarla temas ettiklerinde içeceğe doğrudan binlerce mikroplastik parçacığı bırakabiliyor.
Sadece Avustralya’da yılda yaklaşık 1,45 milyar tek kullanımlık sıcak içecek bardağı ve 890 milyon plastik kapak kullanılıyor. Küresel ölçekte bu sayı yılda yaklaşık 500 milyar bardağa ulaşıyor.
Science Alert’ın haberinde yer alan; Journal of Hazardous Materials: Plastics dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu bardakların sıcaklık karşısındaki davranış biçimlerini inceledi.
Mesaj net: Isı, mikroplastik salınımının ana etkeni ve kullandığınız bardağın malzemesi düşündüğünüzden çok daha önemli.
Mikroplastikler nedir?
Mikroplastikler, yaklaşık 1 mikrometre ile 5 milimetre arasında değişen plastik parçacıklarıdır. Yani bir toz tanesinden bir susam tanesine kadar büyüklükte olabilirler.
Daha büyük plastik ürünlerin zamanla parçalanmasıyla oluşabilirler veya bazı ürünlerden normal kullanım sırasında doğrudan salınabilirler. Bu parçacıklar çevreye, gıdalarımıza ve eninde sonunda vücudumuza karışır.
Şu anda bu mikroplastiklerin ne kadarının vücudumuzda kaldığına dair kesin bir kanıt yok. Bu konuda yapılan çalışmalar, kolayca kirlenebildikleri ve insan dokusunda bu kadar küçük parçacıkları doğru ölçmenin zorluğu nedeniyle sınırlı.
Bilim insanları hâlâ mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerini anlamaya çalışıyor. Daha fazla araştırma gerekiyor. Ancak bu süreçte günlük hayatımızda mikroplastik kaynaklarının farkında olmak önemli.
Sıcaklık etkili bir faktör
Araştırma ekibi, önce 30 hakemli çalışmadan elde edilen verileri bir araya getirerek meta-analiz yöntemiyle plastiklerin sıcaklık karşısındaki davranışlarını inceledi. Sonuç çarpıcıydı: Sıcaklık, mikroplastik salınımında belirleyici bir faktör.
Sıvının sıcaklığı arttıkça, kaptan salınan mikroplastik miktarı da genel olarak artıyor. İncelenen çalışmalarda, kullanılan malzemeye ve yöntemlere göre salınan mikroplastik miktarı litre başına birkaç yüz parçacıktan 8 milyonu aşkın parçacığa kadar değişti.
İçeceğin bardakta ne kadar süre kaldığı bu salınımı sürekli artıran bir faktör değildi. Bu da, sıcak içeceği plastik bir bardakta uzun süre bırakmaktan çok, ilk temas anındaki sıcaklığın daha önemli olduğunu gösterdi.
400 kahve bardağı test edildi
Gerçek koşulları görmek için Brisbane genelinde 400 kahve bardağı toplandı. Bunların bir kısmı tamamen polietilenden yapılmış plastik bardaklardı, diğer kısmı ise içi ince plastik kaplamalı kâğıt bardaklardı.
Bardaklar 5°C (soğuk kahve) ve 60°C (sıcak kahve) sıcaklıklarında test edildi. Her iki bardak türü de mikroplastik saldı, ancak iki önemli eğilim ortaya çıktı:
Birincisi, malzeme fark yaratıyor. Plastik kaplamalı kâğıt bardaklar, tamamen plastik bardaklara göre her iki sıcaklıkta da daha az mikroplastik saldı.
İkincisi, ısı salınımı tetikliyor. Tamamen plastik bardaklarda, sıcaklık 5°C’den 60°C’ye çıktığında mikroplastik salınımı yaklaşık %33 oranında arttı.
Bu da, günde 300 mililitre kahve içen bir kişinin, yılda yaklaşık 363.000 mikroplastik parçacığı yutabileceği anlamına geliyor.
Isı neden bu kadar etkili?
Yüksek çözünürlüklü görüntüleme teknikleriyle bardakların iç yüzeyleri incelendiğinde, tamamen plastik bardakların “pürüzlü” yüzeylere sahip olduğu görüldü. Yani içinde çok sayıda küçük “tepe ve çukur” bulunuyordu.
Bu pürüzlü yüzeyler, parçacıkların daha kolay kopmasına yol açıyor. Isı da plastiği yumuşatarak genleşme ve büzülmeye neden oluyor, bu da yüzeyde yeni düzensizlikler oluşturup parçalanmayı hızlandırıyor.
Riskleri azaltmak mümkün
Sabah kahvenizden vazgeçmenize gerek yok. Ancak riski azaltmak için birkaç küçük değişiklik fark yaratabilir.
- Sıcak içeceklerde en iyi seçenek paslanmaz çelik, seramik veya cam gibi mikroplastik salmayan yeniden kullanılabilir bardaklardır.
- Eğer tek kullanımlık bardak tercih edilecekse, araştırma tamamen plastik bardaklar yerine plastik kaplamalı kâğıt bardakların daha az parçacık saldığını gösteriyor.
- Ayrıca, kaynar suyu doğrudan plastik kaplamalı kaplara dökmekten kaçının.
- Baristanızdan kahvenizi biraz daha ılıktan sıcak hazırlamasını istemek, plastik kaplamanın maruz kaldığı fiziksel stresi azaltabilir ve mikroplastik miktarını düşürebilir.
Isı ve malzeme seçimi arasındaki ilişkiyi anlayarak, hem daha iyi ürünler tasarlayabilir hem de günlük kafein keyfimiz için daha bilinçli tercihler yapabiliriz.
