SPD’den Yeni Araştırma Raporu: Ajan Tabanlı Yapay Zekâ Su Yönetiminde Yeni Bir Dönem Başlatıyor

24 Ekim 2026

Su Politikaları Derneği (SPD), su yönetiminde yapay zekâ teknolojilerinin kullanımını ve gelecekteki etkilerini inceleyen yeni araştırma raporunu yayımladı. Raporda, yapay zekânın yalnızca veri analiz eden ve tahmin üreten bir araç olmaktan çıkarak su hizmetlerinin işletilmesinde aktif görevler üstlenebilen bir teknolojiye dönüşmesi ele alınıyor.

Ankara, 24 Ekim 2026 – Su Politikaları Derneği’nin Araştırma Dizisi kapsamında yayımlanan 10 numaralı rapor, “Su Yönetiminde Ajan Tabanlı Yapay Zekâ Kullanımı” başlığını taşıyor. İnşaat Mühendisi ve Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız ile Dr. Hasan Hüseyin Doğan tarafından hazırlanan raporda, su sektöründeki dijital dönüşümün yeni aşaması kapsamlı biçimde değerlendiriliyor.

Çalışma, iklim değişikliği, artan su talebi, yaşlanan altyapı, yükselen işletme maliyetleri ve nitelikli personel ihtiyacı karşısında yapay zekâ teknolojilerinin su yönetimine sağlayabileceği katkıları inceliyor.

Yapay Zekâ Su Yönetiminde Analizden Eyleme Geçiyor

Raporda, geleneksel Artificial Intelligence (Yapay Zekâ) uygulamalarından Generative AI (Üretken Yapay Zekâ) ve Agentic AI (Ajan Tabanlı Yapay Zekâ) sistemlerine geçişin su sektöründe önemli bir değişim yaratacağı belirtiliyor.

Geleneksel yapay zekâ sistemleri ağırlıklı olarak verileri analiz ederek tahminlerde bulunurken, yeni nesil ajan tabanlı sistemler belirlenen hedeflere ulaşmak için farklı veri kaynaklarını değerlendirebiliyor, operasyonel süreçleri planlayabiliyor ve belirlenmiş yetki sınırları içerisinde uygulamaya yönelik işlemler gerçekleştirebiliyor.

Bu teknolojilerin su temin ve dağıtım sistemlerinde, atık su arıtma tesislerinde, enerji kullanımında ve altyapı bakımında önemli verimlilik artışları sağlayabileceği ifade ediliyor.

Su Kayıplarının Azaltılması ve Enerji Verimliliği Ön Planda

Raporda ajan tabanlı yapay zekânın su sektöründeki kullanım alanları somut örneklerle açıklanıyor.

Akıllı sensörler, SCADA sistemleri ve Machine Learning (Makine Öğrenmesi) uygulamalarının birlikte kullanılmasıyla şebekelerdeki sızıntıların daha erken belirlenmesi, bakım ihtiyaçlarının önceden tahmin edilmesi ve müdahale süreçlerinin hızlandırılması mümkün olabilecek.

Benzer şekilde, arıtma tesislerindeki havalandırma ve pompalama süreçlerinin optimizasyonuyla enerji tüketiminin azaltılması ve işletme maliyetlerinin düşürülmesi hedefleniyor.

Raporda Almanya, İsveç ve ABD’deki uygulamalardan örneklere de yer verilerek bu teknolojilerin su hizmetlerinde kullanım potansiyeli değerlendiriliyor.

Yapay Zekâ Su Güvenliği İçin Yeni Bir Toplumsal Güvenlik Ağı Oluşturabilir

Araştırmanın dikkat çekici bölümlerinden biri, yapay zekânın yalnızca teknik ve ekonomik verimlilik açısından değil, toplumsal fayda açısından da ele alınması.

Raporda yapay zekâ destekli sistemlerin su kesintilerinin azaltılması, su kalitesinin izlenmesi, altyapı sorunlarının erken belirlenmesi ve hizmet sürekliliğinin sağlanması yoluyla toplumsal su güvenliğine katkıda bulunabileceği vurgulanıyor.

Bununla birlikte, yapay zekâ uygulamalarının kendiliğinden su hakkını ve su adaletini sağlayamayacağına dikkat çekiliyor.

Yeni teknolojilerin yalnızca gelişmiş altyapıya sahip bölgelerde kullanılması durumunda mevcut eşitsizliklerin daha da derinleşebileceği belirtiliyor. Bu nedenle dijital dönüşüm politikalarının insan hakları, toplumsal eşitlik, şeffaflık ve kamusal yarar ilkeleriyle birlikte geliştirilmesi gerektiği ifade ediliyor.

İnsan Denetimi ve Siber Güvenlik Vazgeçilmez

Raporda, su altyapısının kritik kamu hizmetlerinden biri olması nedeniyle yapay zekâ uygulamalarında güvenlik ve denetimin özel önem taşıdığı belirtiliyor.

Özellikle Human-in-the-Loop (İnsan Denetimli Karar Süreci) yaklaşımının benimsenmesi öneriliyor. Bu modelde yapay zekâ sistemleri verileri analiz ederek karar ve uygulama önerileri geliştirebiliyor; ancak kritik işlemlerde nihai karar ve sorumluluk insan yöneticilerde kalıyor.

Veri güvenliği, algoritmaların açıklanabilirliği, sistem güvenilirliği ve siber saldırılara karşı dayanıklılık, raporda ele alınan temel konular arasında yer alıyor.

Türkiye’nin Su Yönetiminde Dijital Dönüşümü Değerlendirildi

Araştırmanın önemli bir bölümü Türkiye’deki mevcut dijital su yönetimi altyapısına ayrıldı.

Ulusal Su Bilgi Sistemi, Türkiye Su Atlası, sulama otomasyon sistemleri, meteorolojik bilgi sistemleri, taşkın ve kuraklık erken uyarı uygulamaları ile uzaktan algılama teknolojileri raporda incelenen çalışmalar arasında bulunuyor.

Türkiye’de geliştirilmekte olan bilgi sistemleri ve dijital uygulamaların, bütünleşik su kaynakları yönetiminin geliştirilmesi bakımından önemli bir altyapı oluşturduğu değerlendiriliyor.

Raporda, bu sistemlerin etkinliğinin artırılması için veri paylaşımının, kurumsal koordinasyonun, teknik kapasitenin ve yapay zekâ uygulamalarının birlikte geliştirilmesinin önemi üzerinde duruluyor.

Yeni Teknolojiler İçin Yeni Kurumsal Kapasite Gerekli

Raporda yapay zekâ uygulamalarının su sektöründeki iş gücünü de dönüştüreceği belirtiliyor.

Gelecekte su yönetimi çalışanlarının yalnızca sistemleri işleten değil, yapay zekâ tarafından üretilen analizleri değerlendiren, doğrulayan ve denetleyen roller üstlenmesinin önem kazanacağı ifade ediliyor.

Bu kapsamda personelin dijital becerilerinin geliştirilmesi, kurumlar arasında bilgi paylaşımının artırılması ve inovasyon kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

SPD: Teknolojik Dönüşümün Temel Hedefi Ulusal Çıkar ve Toplumsal Fayda Olmalı

Raporda ortaya konulan temel yaklaşım, yapay zekânın su yönetiminde yalnızca maliyetleri düşüren ve işletme verimliliğini artıran bir teknoloji olarak değerlendirilmemesi gerektiği yönünde.

Su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, su hizmetlerine adil erişim, çevresel sürdürülebilirlik ve toplumsal su güvenliği, dijital dönüşümün temel hedefleri arasında yer almalı.

Raporun öne çıkan mesajı, su yönetiminin geleceğinin yalnızca daha akıllı teknolojilere değil, bu teknolojileri kamu yararı doğrultusunda kullanabilecek güçlü kurumlara, nitelikli insan kaynağına ve sorumlu yönetişim anlayışına bağlı olduğudur.

Rapor Künyesi

Rapor Adı: Su Yönetiminde Ajan Tabanlı Yapay Zekâ Kullanımı

Yazarlar: Dursun Yıldız – Dr. Hasan Hüseyin Doğan

Yayımlayan: Su Politikaları Derneği (SPD)

Yayın Dizisi: Araştırma Dizisi, Rapor No: 10

Yayın Tarihi: 22 Ekim 2026

Yayın Yeri: Ankara

Raporun Tam Metni: Su Politikaları Derneği Araştırma Raporu, Ekim 2026.

“Su yönetiminde yapay zekânın başarısı yalnızca ne kadar su verimliliği  sağladığıyla değil, suya erişimdeki adaletsizliği ne kadar azalttığıyla da ölçülmelidir.”

SU POLİTİKALARI DERNEĞİ

Rapora ulaşmak için ;

SPD ARAŞTIRMA DİZİSİ RAPORLARI