Atıksu Arıtma

SPD: Atıksu Arıtma Çamurları Ekonomiye Kazandırılmalı !

Dursun Yıldız

SPD Başkanı

13 05 2023

Hemen her il ve ilçenin bir atık su arıtma tesisi bulunmakta olup  bu tesislerde işlemin doğal sonucu olarak arıtma çamuru çıkıyor. Ancak bu arıtma çamurunun sadece küçük bir miktarı, çevreci ve sürdürülebilir yöntemlerle bertaraf ediliyor. Büyük bir kısmı halen kontrolsüz olarak ya da kontrollü ama uygun olmayan şekilde doğaya bırakılıyor.

Genel olarak atıksu arıtma çamurları yoğunlaştırma, stabilizasyon, çürütme, kompostlaştırma, şartlandırma, dezenfeksiyon, çamur kurutma, zirai kullanım, düzenli depolama ve yakma ile bertaraf edilebilir.

2022 yılının sonunda  Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından su kaynaklarının günün gelişen ve değişen şartları çerçevesinde korunması hedefiyle Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’nde düzenlemeye gidilmişti. Yapılan yeni düzenleme ile; Artıma çamuru yönetim planı hazırlanması zorunluluğu getirildi. Böylece arıtma çamurunun plansız şekilde yönetimi engellenmiş olacak. Katma değer sağlayan bir kaynak olarak yönetimi için hukuki zemin sağlamlaştırıldı.

Bu yönetmelik kapsamında belediyelere sıkı takip getirildi. Bu kapsamda kentsel atık suda endüstriyel atık su tespit edilerek kirliliğin azaltılmasına yönelik tedbirler alınacak. Endüstriyel kaynaklı kirliliği önlemek amacıyla belediye atık su artıma tesisleri için ilave izleme zorunluluğu getirildi.  Kurulu kapasitesi 5000 m3/gün ve üzerinde olan kentsel atık su arıtma tesisleri çıkışına endüstriyel parametrelerin de izlemeleri yapılacak. Limit değerini aşan parametreler kentsel atık su arıtma tesisinin deşarj standartları tablosuna eklenecek.

Arıtma Çamuru Sorunu

Globalleşen dünyaya ayak uydurma noktasında, hızla gelişmekte olan teknoloji ve  nüfus artışı çeşitli çevre sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Canlıların  vazgeçilmez hayat kaynağı olan içme sularının, insan ve endüstriyel kaynaklı atıksuların arıtılması sonucunda oluşan her türlü arıtma çamurunun  biriktirilmesi, toplanması, taşınması ve bertarafı aslında büyük bir sorundur.

Atık su arıtma tesislerinde oluşan çamurlarının yapısı, tesiste uygulanan fiziksel, kimyasal, biyolojik veya ileri arıtma proseslerine göre farklılık göstermekte, çıkan yüksek karbonlu organik yapıda potasyum, azot, fosfor, kükürt ve metal bileşikleri de bulunabilmektedir. Çıkan çamur hacimce büyük olup işlenmesi ve bertarafı atık su arıtma alanında oldukça karmaşık bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır.

Arıtma işlemi sonunda çıkan çamur genellikle sıvı veya katı formda olup kullanılan  prosese ve işletmeye bağlı olarak % 25-12 oranında katı içermektedir. Çıkan çamur  hacimce büyük olup, işlenmesi ve bertarafı atıksu arıtma alanında oldukça  karmaşık bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle biyolojik arıtma  işleminden oluşan arıtma çamurlarının organik madde içeriği çok yüksek olduğu  için bu tip çamurlar bozunma ve kokuşma eğilimindedir. Çamur probleminin  karmaşık olmasının başlıca sebepleri; arıtılmış atıksu içindeki önemli miktarlarla  koku veren maddelerin olması, biyolojik arıtmada oluşan ve uzaklaştırılması gereken çamurun, ham atıksu içerisindeki organik maddelerden farklı bir yapıda,  bozunma ve kokuşma eğiliminde olması, çamurun sadece küçük bir kısmının katı madde, büyük bir kısmının ise sudan oluşması, bu yüzden büyük hacimler işgal  etmesi, akıcılığının yüksek olması sebebiyle sahada tutulamayıp diğer alanlara  yayılması olarak özetlenebilir.

Arıtma çamurlarının nihai bertaraf şekline bağlı olarak arıtma teknolojileri ve de  arıtma maliyetleri farklılıklar göstermektedir

Genel olarak çamur 3 ana kategoriden kaynaklanmaktadır. Bunlar ;  İçme suyu arıtma tesislerinden gelen arıtma çamurları, Atıksu Arıtma Tesislerinden gelen arıtma çamurları, Endüstriyel Atıksu Arıtma tesislerinden kaynaklanan arıtma çamurlarıdır.

Günde 9000 -10 000 ton arıtma çamuru çıkıyor

Türkiye’deki evsel ve endüstriyel atık su arıtma tesislerinden günde yaklaşık 9-10 bin ton arıtma çamuru çıktığı tahmin ediliyor. Her geçen yıl miktarı artan, kamu ve özel sektör için yönetilmesi gittikçe zorlaşan atık çamurların sadece yüzde 10 – 12’si enerjiye dönüştürülerek ekonomiye kazandırılıyor.Bertaraf maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle bu çamurların taşınması ve yönetimi kurumlar için önemli bir zorluk oluşturuyor. Bu konu aynı zamanda çevre ve insan sağlığı açısından da büyük önem taşıyor. Arıtma çamurları hammadde olarak da değerli.

Bu çamurların  sadece % 10-12 ‘si termokimyasal yöntem veya daha bilinen adı ile yakma yöntemiyle nihai şekilde bertaraf edilerek  enerji üretiliyor.

Arıtma Çamurlarının Yönetimi zor

Arıtma çamurları; başta büyükşehir belediyelerinin su kanal idareleri, atık su arıtma tesisi olan organize sanayi bölgeleri ve kendi atık su arıtma tesisleri olan özel sektör firmaları için ciddi bir sorun haline geldi.

 Hemen her il ve ilçenin bir atık su arıtma tesisi bulunmakta olup  bu tesislerde işlemin doğal sonucu olarak arıtma çamuru çıkıyor. Ancak bu arıtma çamurunun sadece küçük bir miktarı, çevreci ve sürdürülebilir yöntemlerle bertaraf ediliyor. Büyük bir kısmı halen kontrolsüz olarak ya da kontrollü ama uygun olmayan şekilde doğaya bırakılıyor.

Ancak arıtma çamurları termal olarak bertaraf edilip  bu yöntemle buhar veya elektrik üretilebiliyor. 1 ton atıktan 1,5 ton buhar enerjisi üretilebildiği  gibi bu buhardan da 0,15 ila 0,2 MW yenilenebilir enerji statüsünde elektrik elde edilebiliyor.

Arıtma Çamurlarının Ek Yakıt Olarak Kullanılması

Ön çökeltim çamurları, aktif çamur ve biyolojik filtre çamurları sırasıyla 25000 kJ/kg, 21000 kJ/kg, 20000 kJ/kg gibi tipik ısıl değere sahiptir.

Arıtma çamurları sahip oldukları ısıl değer ve kaliteye bağlı olarak farklı amaçlar için ek yakıt olarak kullanılabilir. Özellikle son dönemlerde, bu çamurların çimento fabrikalarında ek yakıt olarak kullanılması söz konusudur. Bu kullanım AB ülkelerinde çok yaygındır.

Atık yağlar, plastikler, atık lastikler ve arıtma çamurları, çimento fabrikalarında kullanılan sıvı yakıt ve kömüre alternatif olarak gösterilen materyaller arasında yer almaktadır.

Bu kapsamda ülkemizdeki çimento fabrikalarında arıtma çamurlarının ek yakıt olarak  kullanılmasına yönelik teşvik ve yönlendirme çalışmalarının yapılması gereklidir.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, arıtma çamurlarının çimento üretiminde ek yakıt olarak kullanılması için iki çimento üreticisiyle işbirliğine gitti.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, arıtma çamurlarının çimento üretiminde ek yakıt olarak kullanılması için 2016 yılında iki çimento üreticisiyle işbirliğine gitti. Çiğli Çamur Çürütme ve Kurutma Tesisi’nde üretilen çamuru biogazla kurutarak iki yılda 16 milyon liralık tasarruf sağlayan İZSU, Batıçım ve Çimentaş ile yapılan protokolle de bir yılda 2 bin ton çamurun ek yakıt olarak kullanılmasını sağladı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi  iki çimento fabrikası ile protokol imzalayarak, arıtma çamurlarının çimento üretiminde ek yakıt olarak kullanılmasını sağladı.

Çimentaş 15 bin ton kömür tasarrufu sağladı

ÇİMENTAŞ (İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş) , İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğü ile yaptıkları protokol çerçevesinde,  yıllık 50 bin ton tüketme kapasiteli “Kuru Çamur Besleme Tesisi” kurduklarını açıkladı. Yapılan açıklamada  “Tesise gelen kuru çamuru kullanarak senede 15 bin ton kömür tasarrufu yapıyoruz. Bu hem ekonomisine kazanç getiriyor hem de işletmemizde karbon ayak izinin düşürülmesini sağlıyor denildi.

Uygulama başarılı

BATIÇİM (Batı Anadolu Çimento Sanayi A.Ş) den yapılan açıklamada  ise  Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan aldıkları lisans kapsamında arıtma çamurlarını alternatif yakıt olarak kullandıkları ve uygulamanın oldukça başarılı devam ettiği belirtildi.  Çimento üretim işleminin temel girdilerinden bir tanesinin kömür olduğunu ve kömür yerine arıtma çamurlarını kullandıklarını belirten işletme yetkilileri  “Karbon salınımımız azalıyor, çevreye daha duyarlı bir yaklaşımımız oluyor. Hem de enerjiden tasarruf ediyoruz.  Aldığımız arıtma çamurunun miktarının yarısı kadar kömürden tasarruf ediyoruz” diye konuştu.

SU POLİTİKALARI DERNEĞİ’nin ATIKSU ARITMA ÇAMURU YENİDEN KULLANILMALI SUNUMU İÇİN LÜTFEN TIKLAYINIZ

Kategoriler:Atıksu Arıtma

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.